Νέα εποχή στις μισθώσεις: Επιτάχυνση στην απόδοση ενοικίων και ακινήτων

Μια σημαντική ανάσα αναμένεται να δοθεί στους ιδιοκτήτες ακινήτων που αντιμετωπίζουν προβλήματα με απλήρωτα ενοίκια, χάρη στη νέα διαδικασία έκδοσης διαταγών πληρωμής και απόδοσης μισθίου. Η αλλαγή, η οποία τίθεται σε ισχύ από την 1η Μαΐου 2026, στοχεύει να μειώσει δραστικά τις καθυστερήσεις και να επιταχύνει τις ενέργειες για την αντιμετώπιση των “κακοπληρωτών” ενοικιαστών.

Με τη νέα απόφαση του υπουργείου Δικαιοσύνης, οι αρμοδιότητες για την έκδοση των σχετικών διαταγών μετατοπίζονται από τους δικαστές σε πιστοποιημένους δικηγόρους. Αυτή η παρέμβαση αναμένεται να επιταχύνει σημαντικά την ανάκτηση των οφειλόμενων ενοικίων και την επιστροφή των ακινήτων στους ιδιοκτήτες τους, μεταβάλλοντας ουσιαστικά το πλαίσιο των μισθώσεων και προσφέροντας ένα πιο άμεσο εργαλείο αντιμετώπισης καθυστερήσεων ή αθέτησης υποχρεώσεων.

Μέχρι σήμερα, η διαδικασία ανάκτησης οφειλομένων ενοικίων συχνά μετατρεπόταν σε έναν χρονοβόρο “μαραθώνιο”, με καθυστερημένους ορισμούς δικασίμων, αναβολές και αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην έκδοση αποφάσεων. Το νέο σύστημα, αντίθετα, προσφέρει σαφή δομή και συγκεκριμένα χρονικά όρια. Θα καταρτίζονται ειδικοί κατάλογοι δικηγόρων σε κάθε Πρωτοδικείο της χώρας, οι οποίοι θα είναι αρμόδιοι για την έκδοση των διαταγών. Η επιλογή των δικηγόρων θα γίνεται με αυστηρά κριτήρια, που θα διασφαλίζουν την εμπειρία και την αξιοπιστία τους.

Για να συμπεριληφθεί ένας δικηγόρος στους καταλόγους, θα πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις: τουλάχιστον τετραετής επαγγελματική εμπειρία, ταμειακή ενημερότητα στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο, απουσία σοβαρών πειθαρχικών κυρώσεων και ολοκλήρωση ειδικών επιμορφωτικών σεμιναρίων. Οι κατάλογοι θα συντάσσονται από τους δικηγορικούς συλλόγους και θα υποβάλλονται στα Πρωτοδικεία.

Η ανάθεση των υποθέσεων θα είναι πλήρως τυποποιημένη, ακολουθώντας αλφαβητική σειρά, με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας και την αποφυγή παρεμβάσεων ή επιλεκτικών αναθέσεων. Κάθε νέα υπόθεση θα ανατίθεται στον αμέσως επόμενο διαθέσιμο δικηγόρο της λίστας.

Το κυριότερο πλεονέκτημα της νέας διαδικασίας είναι η ταχύτητα. Ο δικηγόρος που αναλαμβάνει μια υπόθεση έχει προθεσμία 20 ημερών από την ανάθεση για να εκδώσει τη σχετική διαταγή. Πρόκειται για ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα που ανατρέπει τα δεδομένα των προηγούμενων καθυστερήσεων. Η διαδικασία καλύπτει τόσο την έκδοση διαταγής πληρωμής για τα οφειλόμενα ενοίκια όσο και τη διαταγή απόδοσης μισθίου, δηλαδή την έξωση του ενοικιαστή σε περιπτώσεις μη πληρωμής ή λήξης της μίσθωσης. Το κόστος της διαδικασίας έχει επίσης καθοριστεί: 400 ευρώ για τη διαταγή πληρωμής και 300 ευρώ για τη διαταγή απόδοσης μισθίου. Τα ποσά αυτά καταβάλλονται προκαταβολικά μέσω του Δικηγορικού Συλλόγου και αποδίδονται στον δικηγόρο μετά την ολοκλήρωση της υπόθεσης.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η νέα διαδικασία δεν καταργεί την προσφυγή στα δικαστήρια. Οι ιδιοκτήτες διατηρούν το δικαίωμα να ασκήσουν αγωγή, ιδίως σε περιπτώσεις που υπάρχουν αμφισβητήσεις ή απαιτείται δικανική κρίση. Ωστόσο, για τις περισσότερες περιπτώσεις απλήρωτων ενοικίων, η νέα, ταχύτερη διαδικασία αναμένεται να αποτελέσει την προτιμώμενη επιλογή.

Μέχρι τις 30 Απριλίου 2026, οι διαταγές θα συνεχίσουν να εκδίδονται από τους αρμόδιους δικαστές. Από την 1η Μαΐου 2026, οι νέες αιτήσεις θα εντάσσονται στο νέο σύστημα, εφόσον ολοκληρωθούν οι διαδικασίες κατάρτισης των καταλόγων και εκπαίδευσης των δικηγόρων.

Παράλληλα, η αγορά ενοικίων εισέρχεται σε μια νέα φάση. Πέρα από τις ταχύτερες διαδικασίες εξώσεων, έρχεται να προστεθεί ένα νέο “φίλτρο” πριν ακόμα υπογραφεί ένα συμβόλαιο. Το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών, που βρίσκεται σε πιλοτική εφαρμογή και αναμένεται να ενεργοποιηθεί πλήρως μέσα στο 2026, φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο επιλογής των ενοικιαστών, περιορίζοντας τα φαινόμενα καθυστερήσεων και αθετήσεων πληρωμών. Μέσω διασταυρώσεων στοιχείων με την ΑΑΔΕ και τις δηλώσεις μισθώσεων, θα δημιουργείται ένα βασικό προφίλ συνέπειας, το οποίο θα λαμβάνεται υπόψη πριν από κάθε νέα μίσθωση, χωρίς όμως να αποκαλύπτονται ευαίσθητα οικονομικά δεδομένα.