Ο αντίκτυπος της πολιτικής Τραμπ στο παγκόσμιο εμπόριο: ΕΕ και Κίνα κερδισμένες

Ένας χρόνος διακυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πως έχει αναδιαμορφώσει ουσιαστικά τον χάρτη του παγκόσμιου εμπορίου, με τις εμπορικές ροές να εμφανίζονται να μεταβάλλονται με ρυθμό ταχύτερο από τον περιστασιακό. Σύμφωνα με συγκεντρωτικά στοιχεία του Ινστιτούτου Bruegel, μέσω του Global Trade Tracker, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Κίνα όχι μόνο κατάφεραν να απορροφήσουν τις αρνητικές επιπτώσεις από την επιβολή αμερικανικών δασμών, αλλά σημείωσαν και συνολική αύξηση των εξαγωγών τους.

Εξαγωγές ΕΕ: Νέα πορεία χωρίς τις ΗΠΑ
Παρά τη σταθερή πτώση στις εξαγωγές της ΕΕ προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι συνολικές εξαγωγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025 παρουσίασαν ετήσια αύξηση. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στις εξαγωγές προς άλλους προορισμούς, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, η Ελβετία, η Τουρκία και ο υπόλοιπος κόσμος, οι οποίοι υπεραντιστάθμισαν τη μείωση προς την αμερικανική αγορά. Μέχρι τον Νοέμβριο του 2025, οι εξαγωγές της ΕΕ προς τις ΗΠΑ ήταν περίπου 4% χαμηλότερες σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. Ωστόσο, τα τριμηνιαία εθνικά λογιστικά στοιχεία αποκαλύπτουν ότι ο όγκος των εξαγωγών αγαθών της ΕΕ έφτασε σε ιστορικά υψηλά το τρίτο τρίμηνο του 2025, με πραγματική αύξηση 3,6% σε ετήσια βάση. Μια αξιοσημείωτη «ανωμαλία» παρατηρήθηκε στην αύξηση των εξαγωγών της ΕΕ προς τις Μπαχάμες κατά 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια (31%) τον Αύγουστο του 2025 σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2024. Οι ερευνητές του Bruegel, Ζολτ Νταρβάς και Μαρί Σοφί Λέιπ, εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται σε προσωρινή αναδρομολόγηση ή αλλαγές στην αναφορά προορισμών για προϊόντα που τελικά κατευθύνονται στην αμερικανική αγορά.

Κίνα: Επέκταση αγορών στην Ασία και τη Λατινική Αμερική
Από την πλευρά της, η Κίνα επέδειξε αξιοσημείωτη αύξηση εξαγωγών σε πολλές περιοχές, όπως η Νοτιοανατολική Ασία, η Λατινική Αμερική και η Αφρική, αντισταθμίζοντας την πτώση της ζήτησης από τις ΗΠΑ. Με την έναρξη ισχύος των αμερικανικών δασμών, οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 45% στο δωδεκάμηνο έως τον Νοέμβριο του 2025, σηματοδοτώντας μια επιταχυνόμενη αποσύνδεση μεταξύ των δύο κορυφαίων παγκόσμιων οικονομιών. Ένα μέρος αυτής της μείωσης αντισταθμίστηκε από υψηλότερες εισαγωγές από άλλες ασιατικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν και του Βιετνάμ, γεγονός που υποδεικνύει μερική υποκατάσταση ή πιθανή καταστρατήγηση των δασμών, σύμφωνα με τους ερευνητές του Bruegel. Οι εξαγωγές της Κίνας παρέμειναν ισχυρές, με τη σημαντική πτώση προς τις ΗΠΑ να αντισταθμίζεται από τις αυξημένες εξαγωγές προς τις χώρες του ASEAN-7 (Ινδονησία, Μαλαισία, Ταϊλάνδη, Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Λάος και Καμπότζη), την ΕΕ και άλλες αγορές, οδηγώντας σε συνολική ετήσια αύξηση εξαγωγών κατά 22 δισεκατομμύρια δολάρια (6,6%) έως τον Δεκέμβριο του 2025. Η μετατόπιση αυτή στα εμπορικά μοτίβα καταδεικνύει ότι οι παγκόσμιες εμπορικές ροές δεν εξαρτώνται πλέον μονομερώς από την αμερικανική αγορά, μια εξέλιξη που αντιβαίνει στην παραδοσιακή δομή του παγκόσμιου εμπορίου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΗΠΑ: Δασμοί χωρίς μείωση εμπορικού ελλείμματος
Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες της Ουάσιγκτον να μειώσει τις εισαγωγές και να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή μέσω δασμών, το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Εξαίρεση στην αποκλιμάκωση του ελλείμματος καταγράφηκε μόνο τον Οκτώβριο του 2025, εξέλιξη που οφείλεται κυρίως στις εξαγωγές χρυσού, μέρος της οποίας αποδίδεται στην άνοδο των τιμών του. Ενώ τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ με την Κίνα και την ΕΕ έχουν μειωθεί, τα ελλείμματα με το Μεξικό και άλλες χώρες έχουν διευρυνθεί, αντικατοπτρίζοντας την ανακατανομή του παγκόσμιου εμπορίου. Πολλές αμερικανικές εταιρείες και καταναλωτές έχουν στραφεί σε εναλλακτικούς εμπορικούς εταίρους, όπως το Μεξικό, το Βιετνάμ, η Ινδία και η Κορέα, προκειμένου να παρακάμψουν τους υψηλούς δασμούς και να διατηρήσουν ανταγωνιστικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Από γεωπολιτική σκοπιά, οι εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα και την Ευρωπαϊκή Ένωση υφίστανται σημαντική αναμόρφωση. Η διμερής σχέση ΗΠΑ-Κίνας παραμένει τεταμένη, ενώ με την ΕΕ οι εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ δεν έχουν διαρραγεί σε μεγάλο βαθμό, αποτέλεσμα και της διαφοράς στο ύψος των αμερικανικών δασμών που επιβλήθηκαν στην Κίνα σε σύγκριση με την ΕΕ. Ο μέσος νομοθετημένος δασμός στα εισαγόμενα αγαθά στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε από 2,5% το 2024 σε 16,8% στα μέσα Νοεμβρίου 2025. Οι πραγματικοί δασμολογικοί συντελεστές, όπως σημειώνει το Bruegel, είναι χαμηλότεροι από τους νομοθετημένους και ποικίλλουν σημαντικά: 37,7% για την Κίνα στα τέλη Οκτωβρίου 2025, 8,6% για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ για ορισμένες χώρες, όπως οι Μπαχάμες, ο πραγματικός συντελεστής παραμένει πολύ χαμηλός, στο 0,7%.