Οι τέσσερις σταθμοί στην εξέλιξη της ελληνικής πολυκατοικίας από το 1830 έως σήμερα
Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Σεραφείμ Πολύζος, αναλύει τις ιστορικές περιόδους και τις πολεοδομικές προκλήσεις που διαμόρφωσαν το αστικό τοπίο στην Ελλάδα.
Η ελληνική πολυκατοικία αποτελεί το κύριο μοντέλο οικιστικής ανάπτυξης στη χώρα μας, ωστόσο η διαδρομή της μέσα στον χρόνο χαρακτηρίζεται από έντονες αντιφάσεις και έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Σύμφωνα με μελέτη του ομότιμου καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Σεραφείμ Πολύζου, η αστική εξέλιξη των ελληνικών πόλεων μπορεί να διακριθεί σε τέσσερις κομβικές περιόδους.
Η πρώτη περίοδος, από το 1830 έως το 1923, αφορά τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους και την ενσωμάτωση νέων εδαφών, ενώ η δεύτερη (1923-1950) καλύπτει τον μεσοπόλεμο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο. Ακολούθησε η τρίτη περίοδος (1950-1970), μια φάση ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης, για να φτάσουμε στη σύγχρονη εποχή, από το 1970 έως σήμερα, όπου τα προβλήματα των πόλεων οξύνθηκαν.
Ιδιαίτερα στον Νομό Αττικής, η έντονη οικοδομική δραστηριότητα σε εκτός σχεδίου περιοχές οδήγησε σε μια άναρχη επέκταση, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός υποβαθμισμένου περιβάλλοντος. Όπως επισημαίνει ο κ. Πολύζος, κατά την περίοδο 1960-1974 δεν θεσμοθετήθηκε κανένα από τα 40 ρυθμιστικά σχέδια που εκπονήθηκαν.
Με την ένταξη στην ΕΟΚ, άρχισε σταδιακά να ενσωματώνεται η ανάγκη για σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, ωστόσο το «σύμβολο κοινωνικής καταξίωσης» των προηγούμενων δεκαετιών είχε πλέον μετατραπεί σε λύση στέγασης για τα μεσαία και χαμηλά εισοδηματικά στρώματα. Σήμερα, η γήρανση αυτού του συστήματος είναι εμφανής, καθώς η αλλοίωση της φυσιογνωμίας των πόλεων και η απώλεια της αίσθησης της «γειτονιάς» καθιστούν αναγκαία την αναθεώρηση του τρόπου δόμησης. Η πολιτεία αναγνωρίζει πλέον έμμεσα τις αστοχίες του παρελθόντος, περιορίζοντας τους συντελεστές δόμησης σε πολλές περιοχές, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η κληρονομιά της άναρχης αστικοποίησης.