Δήμος Πρεσπών: Γιατί το νέο νομοσχέδιο για τους ορεινούς δήμους χρειάζεται ουσιαστικές αλλαγές

Ο νέος Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί μια φιλόδοξη προσπάθεια, ωστόσο ενέχει κινδύνους που ενδέχεται να ακυρώσουν τον σκοπό του, αν δεν διορθωθούν άμεσα ορισμένες κρίσιμες αδυναμίες. Σύμφωνα με τον Μιχάλη Πετράκο, Γενικό Γραμματέα του Δήμου Πρεσπών, η τρέχουσα προσέγγιση για την ορεινότητα και τη μεθοριακότητα παραμένει υπερβολικά χαλαρή, μετατρέποντας καίρια εργαλεία αναπτυξιακής πολιτικής σε γενικές διοικητικές ετικέτες.

Όπως επισημαίνει ο κ. Πετράκος, η ορεινότητα έχει νόημα μόνο όταν συνδέεται με πραγματικά λειτουργικά και αναπτυξιακά μειονεκτήματα. Όταν ο ορισμός διευρύνεται υπέρμετρα, εντάσσοντας περιοχές που δεν αντιμετωπίζουν την ίδια δυσχέρεια με τους απομονωμένους ορεινούς δήμους, το αποτέλεσμα είναι ο εκφυλισμός των κινήτρων στήριξης. Οι διεθνείς πρακτικές του ΟΟΣΑ και της Eurostat υπογραμμίζουν την ανάγκη συνδυασμού μορφολογικών κριτηρίων με την πυκνότητα πληθυσμού και την απομόνωση, στοιχεία που το προτεινόμενο σχέδιο νόμου αγνοεί ή υποβαθμίζει.

Το παράδειγμα του Δήμου Πρεσπών είναι χαρακτηριστικό: με πληθυσμιακή συρρίκνωση 22,4% σε μία δεκαετία και τον τίτλο του πιο αραιοκατοικημένου δήμου της χώρας, η περιοχή βιώνει τη μεθοριακότητα ως καθημερινό βάρος. Αντίθετα, η οριζόντια επέκταση επιδομάτων σε περιοχές όπως η Π.Ε. Κοζάνης, που δεν διαθέτουν τα ίδια χαρακτηριστικά, δημιουργεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό για την προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού και πόρων.

Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος να «αργοπεθάνει» η ορεινή Ελλάδα, προτείνεται η υιοθέτηση τεσσάρων διακριτών αξόνων: ορεινότητα, αραιοκατοίκηση, απομόνωση και παραμεθόρια θέση. Μόνο μέσα από μια πολυκριτηριακή διαβάθμιση, βασισμένη σε μετρήσιμα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ και πραγματικούς χρόνους πρόσβασης, η πολιτεία θα μπορέσει να κατευθύνει τη βοήθεια εκεί όπου τα μειονεκτήματα συσσωρεύονται, διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα των πιο ευάλωτων περιοχών της χώρας.