Ιατρική και τέχνη: Πώς ο Μπάρι και η Μπόμπι Κόλερ εκπαιδεύουν φοιτητές στο Guggenheim

Σε μια αίθουσα του εμβληματικού μουσείου Guggenheim στη Νέα Υόρκη, μια ομάδα φοιτητών από την Icahn School of Medicine at Mount Sinai παρατηρεί προσεκτικά τα εκθέματα. Δεν κρατούν στηθοσκόπια, ούτε αναλύουν ιατρικά διαγράμματα. Αντιθέτως, αναζητούν ενδείξεις υγείας και συμπτώματα στους πίνακες που βρίσκονται μπροστά τους, μετατρέποντας την τέχνη σε εργαλείο διάγνωσης.

Ο κορυφαίος αιματολόγος Barry S. Coller, αντιπρόεδρος στο Rockefeller University Hospital και συνδιευθυντής του Ινστιτούτου για την Παγκόσμια Έρευνα των Λοιμωδών Ασθενειών του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», μαζί με την ιστορικό τέχνης και επιμελήτρια Bobbi Coller, έχουν δημιουργήσει το μάθημα «The Pulse of Art». Οι δύο ακαδημαϊκοί, οι οποίοι θα βρεθούν στο συνέδριο «SNF Nostos» στην Αθήνα, υποστηρίζουν ότι η τέχνη και η ιατρική μοιράζονται έναν κοινό στόχο: την κατανόηση της ανθρώπινης εμπειρίας.

«Είναι διαφορετικά και συμπληρωματικά πεδία», εξηγεί ο Barry S. Coller. «Και τα δύο συνδέουν πτυχές της δημιουργικότητας, παρότι χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα έκφρασης». Η Bobbi Coller τονίζει με τη σειρά της πως η ανθρωπιά και η συμπόνοια αποτελούν τον κεντρικό άξονα που ενώνει αυτές τις δύο επιστήμες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης είναι η «Αυτοπροσωπογραφία με τον γιατρό Αριέτα» του Φρανθίσκο Γκόγια, που φιλοτεχνήθηκε το 1820. Ο πίνακας απεικονίζει τον καλλιτέχνη σε ηλικία 73 ετών, εξαντλημένο από μια σοβαρή ασθένεια. Οι φοιτητές καλούνται να εντοπίσουν λεπτομέρειες όπως η ωχρότητα του δέρματος και η στάση του σώματος, στοιχεία που θυμίζουν τις παρατηρήσεις που κάνει ένας γιατρός σε έναν ασθενή. Ο Barry S. Coller εξηγεί πως η παρατηρητικότητα αποτελεί το θεμέλιο της ιατρικής διάγνωσης, ξεπερνώντας το στενό πλαίσιο της ασθένειας και αγγίζοντας την οικογενειακή και κοινωνική δομή του ασθενούς, μια πρακτική που εφάρμοζε άλλωστε και ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι.