Η παγίδα της συμφωνίας με το Ιράν: Γιατί ο πόλεμος θα συνεχίζεται μετά το 1979

Η συζήτηση για μια πιθανή συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχει επανέλθει στο προσκήνιο με έναν γνώριμο τρόπο, καθώς η Ουάσιγκτον αναζητά την αποκλιμάκωση. Ενώ οι αγορές παρακολουθούν με αγωνία τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και το Ισραήλ εξετάζει κάθε κίνηση ως κενό ασφαλείας, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: μπορεί μια τέτοια διευθέτηση να προσφέρει κάτι περισσότερο από μια προσωρινή ανάπαυλα;

Το πρόβλημα είναι ότι, ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα ή επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών, η ουσία του ζητήματος παραμένει ανέπαφη. Η ιδεολογική φύση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η οποία παραμένει σταθερή από το 1979, καθιστά την ιρανική πρόκληση ένα ζήτημα που υπερβαίνει τις εκλογικές θητείες στον Λευκό Οίκο. Η Δύση, συχνά εγκλωβισμένη στην τακτική ανάλυση, παραβλέπει ότι για την Τεχεράνη το κράτος αποτελεί μόνο ένα όχημα για το επαναστατικό της σχέδιο.

Οι Φρουροί της Επανάστασης δεν λειτουργούν απλώς ως συμβατικός στρατός, αλλά ως οι αρχιτέκτονες μιας δικτυωμένης ισχύος που εκτείνεται από τον Λίβανο και τη Συρία μέχρι το Ιράκ και την Υεμένη. Μέσω της Χεζμπολάχ, της Χαμάς και των σιιτικών πολιτοφυλακών, το Ιράν έχει χτίσει μια αρχιτεκτονική πίεσης που του επιτρέπει να διατηρεί το Ισραήλ σε μόνιμη ένταση και να απειλεί αμερικανικά συμφέροντα. Η 7η Οκτωβρίου 2023 λειτούργησε ως σημείο καμπής, αποκαλύπτοντας το βάθος αυτής της «περιφερειακής μηχανής» που προϋπήρχε της κρίσης.

Παρά τις στρατιωτικές πιέσεις και την πολιτική της «μέγιστης πίεσης» που εφάρμοσε ο Ντόναλντ Τραμπ, η στρατηγική του ιρανικού καθεστώτος δεν έχει αλλάξει. Όπως φάνηκε από την εξόντωση του Κασέμ Σολεϊμανί το 2020, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να πλήξουν τακτικά τον εχθρό, αλλά η αλλαγή του «DNA» ενός επαναστατικού καθεστώτος απαιτεί πολύ βαθύτερες πολιτικές ανακατατάξεις.

Συνεπώς, μια πιθανή συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ δεν σημαίνει ειρήνη, αλλά διαχείριση κινδύνου. Το Ιράν θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο ισχύος, ενώ το πυρηνικό πρόγραμμα θα παραμένει «μόνιμη σκιά» ως εγγύηση επιβίωσης για το καθεστώς. Το επικρατέστερο σενάριο για τη Μέση Ανατολή δεν είναι ο οριστικός τερματισμός των συγκρούσεων, αλλά ένας μόνιμος πόλεμος χαμηλής και μεσαίας έντασης, όπου καμία πλευρά δεν μπορεί να αποδεχθεί πλήρως τους όρους της άλλης.