Η παγκόσμια αστάθεια και το βαρύ τίμημα για τις πιο ευάλωτες οικονομίες
Καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται, σχεδόν ο μισός πληθυσμός της Γης έρχεται αντιμέτωπος με τις επώδυνες συνέπειες της πληθωριστικής κρίσης και του οικονομικού κατακερματισμού.
Σε έναν κόσμο που ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί, η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως καταλύτης που επιταχύνει τις παγκόσμιες ανισότητες. Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, το βαρύ τίμημα αυτής της αστάθειας δεν το καταβάλλουν οι ισχυρές οικονομίες, αλλά περίπου 3,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι – δηλαδή σχεδόν ο μισός πλανήτης – που καλούνται να πληρώσουν για μια κρίση την οποία δεν δημιούργησαν.
Η ραγδαία άνοδος των τιμών σε ενέργεια, λιπάσματα και τρόφιμα μεταφράζεται σε άμεση απειλή για την επιβίωση των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Σε αυτές τις περιοχές, τα νοικοκυριά δαπανούν έως και το μισό του εισοδήματός τους για τα απολύτως απαραίτητα. Με περίπου 75 κράτη να βρίσκονται κάτω από το όριο των 4.500 δολαρίων κατά κεφαλήν εισοδήματος, οι εξωτερικές πιέσεις –από τις γεωπολιτικές συγκρούσεις έως τις νομισματικές ανακατατάξεις– αφήνουν ελάχιστα περιθώρια ελιγμών στις τοπικές κυβερνήσεις.
Η κρίση αυτή ανακόπτει μια πορεία θετικής ανάπτυξης που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται σε πολλές αναδυόμενες αγορές. Η εξάρτηση από τις εισαγωγές βασικών αγαθών, τα οποία συχνά τιμολογούνται σε δολάρια, καθιστά τις οικονομίες αυτές εξαιρετικά ευάλωτες, ειδικά όταν τα τοπικά νομίσματα υποτιμώνται. Ταυτόχρονα, η αποδυνάμωση της παγκόσμιας οικονομικής αρχιτεκτονικής, η κλιμάκωση του ανταγωνισμού μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, καθώς και ο κατακερματισμός του διεθνούς εμπορίου, δυσχεραίνουν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Στο ήδη βεβαρημένο σκηνικό προστίθενται οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, που πλήττουν τη γεωργική παραγωγή, και οι προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία απειλεί να περιορίσει τις ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα της χαμηλής ειδίκευσης. Αν και οι αδύναμες οικονομίες οφείλουν να ενισχύσουν τη δημοσιονομική τους πειθαρχία, η διεθνής κοινότητα φέρει επίσης ευθύνη. Η αλληλεξάρτηση είναι πλέον αναμφισβήτητη: η αστάθεια δεν περιορίζεται γεωγραφικά, καθώς οι μεταναστευτικές ροές και οι οικονομικές πιέσεις επηρεάζουν τελικά το σύνολο του διασυνδεδεμένου κόσμου μας.