Κυβέρνηση σε εγρήγορση: Σχέδιο στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων εν όψει Πάσχα
Άμεσα εθνικά μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας και του ενεργειακού κόστους, μετά την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών.
Στον απόηχο της Συνόδου Κορυφής για τη Μέση Ανατολή, η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή σειρά έκτακτων μέτρων στήριξης, με στόχο την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις υψηλές τιμές ενέργειας και καυσίμων. Οι συσκέψεις του οικονομικού επιτελείου ξεκίνησαν άμεσα, ενώ προγραμματίζεται σειρά συναντήσεων στα συναρμόδια υπουργεία καθ’ όλη τη διάρκεια της επόμενης εβδομάδας.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, τόνισε ότι η βασική προτεραιότητα είναι ο αντίκτυπος του πολέμου στην οικονομία και τους πολίτες. «Θα αντιμετωπίσουμε τις ανησυχίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων για το ενεργειακό κόστος», διαβεβαίωσε, θέτοντας ως κύριο στόχο τη διατήρηση προσιτών τιμών ενέργειας.
Η Σύνοδος Κορυφής, παρά τις προσδοκίες, δεν κατέληξε σε δραστικές αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιλέγοντας μια διπλή προσέγγιση: αφενός, ευρωπαϊκή παρέμβαση για τη διαμόρφωση χαμηλότερων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και, αφετέρου, εθνικά μέτρα για την ανακούφιση από τις υψηλές τιμές καυσίμων. Αυτό αφήνει τα κράτη μέλη ελεύθερα να αναπτύξουν ευέλικτα εθνικά σχέδια, εφόσον αυτά εντάσσονται στις δημοσιονομικές τους αντοχές και συντονίζονται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο χρονικός οδικός χάρτης περιλαμβάνει μια σειρά από παρεμβάσεις έως το Πάσχα, όπως Fuel Pass με εισοδηματικά κριτήρια, εθνικό πακέτο για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας, μέτρα για την ακτοπλοΐα και επιδοτήσεις αγροτικών εφοδίων και λιπασμάτων. Για τους μήνες Απρίλιο-Μάιο, προβλέπονται επιδοτήσεις λογαριασμών ρεύματος (Power Pass) για νοικοκυριά και ενεργοβόρες επιχειρήσεις, Market Pass (υπό όρους), καθώς και πιθανή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στην ενέργεια, εφόσον ενεργοποιηθεί σχετική ρήτρα διαφυγής. Από τον Ιούνιο και μετά, εξετάζονται η φορολογία ρεύματος, διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά ενέργειας και ευρωπαϊκές αποφάσεις για την τιμολόγηση άνθρακα (ETS).
Ειδικότερα, για τα νοικοκυριά, αναμένεται επιδότηση αγοράς καυσίμων (Fuel Pass) με εισοδηματικά κριτήρια, παρόμοια με το 2022. Το Power Pass για επιδότηση λογαριασμών ρεύματος αναμένεται μετά τις αποφάσεις της Κομισιόν, πιθανόν εντός Απριλίου. Για τα τρόφιμα, το Market Pass παραμένει σε αναμονή, αλλά η απόφασή του μπορεί να επιταχυνθεί εάν οι τιμές επιδεινωθούν κατά την πασχαλινή περίοδο.
Όσον αφορά τις επιχειρήσεις, οι αγρότες θα λάβουν επιπλέον επιδοτήσεις για λιπάσματα και αγροτικά εφόδια, ενώ εξετάζονται μειώσεις ρεύματος για ενεργοβόρες χρήσεις. Για τις μεταφορές, η αύξηση στο πετρέλαιο κίνησης προκαλεί ανησυχία, και εξετάζονται παρεμβάσεις για βιοτεχνίες και μικρές επιχειρήσεις. Η βιομηχανία αναμένει ειδικό «πακέτο» για το ενεργειακό κόστος στα τέλη Μαρτίου ή αρχές Απριλίου.
Η μείωση του ΕΦΚ στην ενέργεια, ως ένα από τα πιο δημοσιονομικά «βαριά» μέτρα, τοποθετείται σε μεταγενέστερη φάση, με την Ελλάδα να ζητά ρήτρα διαφυγής και ευρωπαϊκή κάλυψη.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε τέσσερις συνιστώσες της τελικής τιμής ρεύματος και τα αντίστοιχα πεδία παρέμβασης, τονίζοντας ότι το ρεύμα φορολογείται έως και 15 φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο.
Το θέμα του ETS (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών) παρέμεινε αμφιλεγόμενο, με δέκα χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, να ζητούν παράταση δωρεάν δικαιωμάτων και αναθεώρηση του ETS. Ωστόσο, οι Βόρειες χώρες αντέδρασαν, με τελικό αποτέλεσμα την πρόσκληση για αναθεώρηση του ETS έως τα μέσα του 2026, με στόχο τη μείωση της μεταβλητότητας, χωρίς να προσδιορίζονται οι ακριβείς αλλαγές.