Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στο προσκήνιο: συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση

Μια καίριας σημασίας συζήτηση για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον καθοριστικό της ρόλο στο διοικητικό σύστημα της χώρας, πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Αθηνών. Η εκδήλωση, με θέμα «Συνταγματική Αναθεώρηση και Τοπική Αυτοδιοίκηση», συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Αθηναίων και το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου.

Στη συζήτηση συμμετείχαν προσωπικότητες με βαθιά γνώση του αντικειμένου: ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, η πρώην δήμαρχος Αγίου Δημητρίου Μαρία Ανδρούτσου, ο καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου Ξενοφών Κοντιάδης και ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώργος Σωτηρέλης.

Η εκδήλωση ανέδειξε τη σημασία της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης για τη θεσμική, οικονομική και διοικητική ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δήμοι στην καθημερινή άσκηση των αρμοδιοτήτων τους.

**Χάρης Δούκας: «Η αυτοδιοίκηση λειτουργεί με ελάχιστους πόρους και περιορισμένες αρμοδιότητες»**

Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, εστιάζοντας στα θεσμικά και οικονομικά εμπόδια, τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση παραμένει υποχρηματοδοτούμενη σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι δήμοι στην Ελλάδα λαμβάνουν μόλις περίπου 2,7% του κρατικού προϋπολογισμού, ενώ αντίστοιχα ποσοστά φτάνουν το 29% στην Ιταλία, το 20% στη Γαλλία και το 15% στην Ισπανία. Επιπλέον, οι πόροι που προβλέπονται από τον νόμο 3852/2010 (Καλλικράτης) δεν αποδίδονται πλήρως. Ο κ. Δούκας επισήμανε επίσης ότι η ακύρωση δημοτικών αποφάσεων από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση δημιουργεί έντονη γραφειοκρατική εξάρτηση. «Το βασικό ερώτημα είναι αν θέλουμε ένα συγκεντρωτικό μοντέλο κράτους ή ένα μοντέλο πραγματικής αποκέντρωσης», διερωτήθηκε. Εξέφρασε, τέλος, επιφυλάξεις για αλλαγές στο εκλογικό σύστημα της αυτοδιοίκησης, οι οποίες ενδέχεται να αποδυναμώσουν τη δημοκρατική νομιμοποίηση των δημοτικών αρχών.

**Μαρία Ανδρούτσου: «Η ελληνική αυτοδιοίκηση απέχει από το ευρωπαϊκό πρότυπο»**

Με την εμπειρία 13 ετών διοίκησης δήμου, η Μαρία Ανδρούτσου υπογράμμισε τη θεσμική αδυναμία της ελληνικής αυτοδιοίκησης σε σχέση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Επικαλέστηκε έκθεση του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία επισημαίνει περιορισμένη θεσμική αυτονομία, ασάφεια αρμοδιοτήτων, ανεπαρκή χρηματοδότηση και χαμηλή φορολογική αυτονομία των ΟΤΑ. Η κ. Ανδρούτσου τόνισε την ανάγκη για ουσιαστική αποκέντρωση και ενίσχυση των ίδιων πόρων, ώστε οι δήμοι να μπορούν να ασκούν πραγματικές δημόσιες πολιτικές.

**Ξενοφών Κοντιάδης: Η ανάγκη μετάβασης σε πολυεπίπεδη διακυβέρνηση**

Ο Ξενοφών Κοντιάδης έθεσε το ζήτημα της συνταγματικής κατοχύρωσης της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα παραμένει το πιο συγκεντρωτικό κράτος στην Ευρώπη. Η αναθεώρηση των άρθρων 101 και 102 του Συντάγματος θα μπορούσε να συμβάλει στη σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων, τη θεσμοθέτηση της αρχής της εγγύτητας προς τον πολίτη, την ενίσχυση της κανονιστικής αυτονομίας των ΟΤΑ και τη δημιουργία αυτόνομου φορολογικού μηχανισμού. Αναφέρθηκε επίσης στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, ο οποίος, παρά την ενσωμάτωσή του στο ελληνικό δίκαιο, δεν εφαρμόζεται επαρκώς.

**Γιώργος Σωτηρέλης: Το πρόβλημα βρίσκεται στο συγκεντρωτικό μοντέλο του κράτους**

Ο Γιώργος Σωτηρέλης ανέπτυξε την άποψη ότι το βασικό πρόβλημα της χώρας είναι συνολικά το υπερσυγκεντρωτικό διοικητικό μοντέλο. Πρότεινε μια συνολική μεταρρύθμιση που θα μεταφέρει σημαντικές εκτελεστικές αρμοδιότητες από τα υπουργεία στην αυτοδιοίκηση, ενισχύοντας την οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ και καθιερώνοντας πραγματική μητροπολιτική διοίκηση για μεγάλα αστικά κέντρα. Άσκησε επίσης κριτική στις προτεινόμενες αλλαγές στο εκλογικό σύστημα των δήμων, οι οποίες ενδέχεται να δημιουργήσουν ζητήματα συνταγματικότητας.

**Η συζήτηση για το μέλλον της αυτοδιοίκησης**

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με παρεμβάσεις που ανέδειξαν την ανάγκη μεταφοράς αρμοδιοτήτων με αντίστοιχους πόρους, την κανονιστική αυτονομία των δήμων, την ενίσχυση της μητροπολιτικής διακυβέρνησης και τη θεσμική προστασία των αιρετών. Κοινή διαπίστωση ήταν ότι η ελληνική αυτοδιοίκηση χρειάζεται βαθιές μεταρρυθμίσεις για να αποκτήσει πραγματικό ρόλο στη διακυβέρνηση και να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες. Η επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία για διάλογο σχετικά με τη μετάβαση από ένα συγκεντρωτικό μοντέλο σε ένα σύστημα πραγματικής αποκέντρωσης. Η ΚΕΔΕ έχει επίσης ζητήσει τη συμμετοχή της στον διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

[PLACEHOLDER_1 url=https://www.youtube.com/watch?v=FkF7MzS07CA]