Κυβέρνηση Αυστηροποιεί τον Έλεγχο Τιμών: Πλαφόν στα Περιθώρια Κέρδους Καυσίμων και Βασικών Αγαθών

Η κυβέρνηση προχωρά σε δραστικές παρεμβάσεις στην αγορά, δημοσιεύοντας Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που θέτει πλαφόν στα περιθώρια κέρδους για τα καύσιμα και 61 βασικές κατηγορίες αγαθών. Τα μέτρα, που τίθενται σε άμεση ισχύ εν μέσω διεθνούς ενεργειακής αναταραχής λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, προβλέπουν αυστηρές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων βαρέων προστίμων έως 5 εκατομμύρια ευρώ και απειλή διαπόμπευσης για τους παραβάτες.

Η νέα νομοθετική ρύθμιση, η οποία τέθηκε σε ισχύ λίγο πριν τα μεσάνυχτα, καθορίζει συγκεκριμένα αριθμητικά όρια στο περιθώριο κέρδους στην αγορά καυσίμων έως τις 30 Ιουνίου 2026. Οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών που προμηθεύουν πρατήρια δεν θα μπορούν να επιβάλλουν ποσό μεγαλύτερο από 0,05 ευρώ ανά λίτρο επιπλέον της τιμής προμήθειας από τα διυλιστήρια για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων και το πετρέλαιο κίνησης. Για τα πρατήρια λιανικής, το ανώτατο περιθώριο κέρδους ορίζεται στα 0,12 ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας από τις εταιρείες εμπορίας. Ειδική πρόβλεψη γίνεται για τις νησιωτικές περιοχές, όπου θα επιτρέπεται η προσθήκη επιπλέον κόστους διανομής, το οποίο θα καθοριστεί με κοινή υπουργική απόφαση.

Επεκτείνοντας το πλαφόν και σε βασικά αγαθά καθημερινής κατανάλωσης, η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου απαγορεύει έως τις 30 Ιουνίου 2026 την αποκόμιση μεικτού περιθωρίου κέρδους μεγαλύτερου από τον μέσο όρο του 2025 για 61 κατηγορίες προϊόντων που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών. Το όριο εφαρμόζεται ανά κωδικό προϊόντος και καλύπτει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, από τη βιομηχανία και τους εισαγωγείς έως το χονδρεμπόριο και το λιανεμπόριο. Η λίστα, η οποία θα εξειδικευτεί με υπουργική απόφαση, περιλαμβάνει βασικά τρόφιμα όπως ρύζι, ψωμί, μακαρόνια, αλεύρι, όσπρια, αλλαντικά, νωπό και κατεψυγμένο κρέας, ψάρια, γαλακτοκομικά προϊόντα, αυγά, έλαια, καθώς και προϊόντα καθημερινής χρήσης και οικιακής φροντίδας, όπως απορρυπαντικά, χαρτικά, προϊόντα προσωπικής υγιεινής, βρεφικής φροντίδας και τροφές για κατοικίδια.

Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από ένα αυστηρό σύστημα κυρώσεων. Τα πρόστιμα κυμαίνονται από 5.000 έως 5 εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και τη βαρύτητα της παράβασης, με δυνατότητα διπλασιασμού σε περίπτωση υποτροπής. Επιπλέον, προβλέπεται η δημοσιοποίηση των επωνυμιών των παραβατών και των επιβληθέντων προστίμων, ενώ σε περιπτώσεις παρεμπόδισης ελέγχων, η απόκρυψης ή παραποίησης στοιχείων, μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο έως 50.000 ευρώ. Σύμφωνα με τον υπουργό Ανάπτυξης, κατά την προηγούμενη εφαρμογή του μέτρου, είχαν επιβληθεί πρόστιμα περίπου 20 εκατομμυρίων ευρώ. Τους ελέγχους αναλαμβάνει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία αποκτά ενισχυμένες αρμοδιότητες.

Σημειώνεται ότι το μέτρο εστιάζει στο ποσοστό μεικτού περιθωρίου κέρδους και όχι στην τελική τιμή πώλησης. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να μετακυλήσουν αυξήσεις στο κόστος προμήθειας, εφόσον δεν αυξάνεται το περιθώριο κέρδους τους.

Οι ρυθμίσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, με στόχο την πρόληψη φαινομένων αισχροκέρδειας. Ωστόσο, έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από φορείς της αγοράς. Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ) τονίζει ότι ο ανταγωνισμός έχει ήδη συγκρατήσει τις τιμές, με τον μέσο πληθωρισμό στα σούπερ μάρκετ να διαμορφώνεται στο 1,29% το 2025, παρά την κατάργηση του πλαφόν. Αντίθετα, οι πρατηριούχοι καυσίμων εκφράζουν έντονη διαφωνία, υποστηρίζοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής οφείλεται στη φορολογία και προτείνουν μείωση των έμμεσων φόρων. Ο κλάδος του καφέ και επιμελητήρια όπως το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος και το ΕΒΕΑ εκφράζουν προβληματισμό, ενώ το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών θεωρεί την κίνηση “προς τη σωστή κατεύθυνση”, αναμένοντας την πορεία των διεθνών τιμών. Το μέτρο θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2026.