Η εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή: Τι προβλέπει ο νόμος και ποια είναι τα δικαιώματα των συγγενών

Η εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή αποτελεί ένα από τα συνηθέστερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες μετά την απώλεια ενός προσώπου. Όταν δεν υπάρχει διαθήκη, η περιουσία κατανέμεται σύμφωνα με σαφείς νομοθετικούς κανόνες, γεγονός που συχνά οδηγεί σε ερωτήματα και παρεξηγήσεις.

Η Ελένη Κοντογεώργου, Πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών-Πειραιώς-Αιγαίου και Δωδεκανήσου και μέλος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής του Κληρονομικού Δικαίου, εξηγεί πώς εφαρμόζεται στην πράξη η κληρονομική διαδοχή χωρίς διαθήκη και ποια είναι τα δικαιώματα των συγγενών, από τον/την σύζυγο και τα τέκνα έως πιο μακρινούς συγγενείς ή, στην έσχατη περίπτωση, το Δημόσιο.

**1η Τάξη:** Στην πρώτη τάξη εντάσσονται ο/η σύζυγος και τα παιδιά του αποβιώσαντος. Όταν συνυπάρχουν και οι δύο, η περιουσία κατανέμεται ως εξής: Η σύζυγος κληρονομεί το 1/4 της περιουσίας, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο. Με την επικείμενη αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου, ο επιζών σύζυγος θα λαμβάνει το 1/3 όταν υπάρχει ένα παιδί, το οποίο θα κληρονομεί τα υπόλοιπα 2/3. Σε περίπτωση περισσοτέρων παιδιών, ο σύζυγος διατηρεί το 1/4, ενώ τα υπόλοιπα 3/4 μοιράζονται ισόποσα στα τέκνα. Αν κάποιο παιδί έχει αποβιώσει ή έχει αποποιηθεί την κληρονομιά, το μερίδιό του μεταβιβάζεται στα δικά του παιδιά. Αν δεν υπάρχουν απόγονοι, το ποσοστό προστίθεται στα μερίδια των αδελφών του.

**2η Τάξη:** Στη δεύτερη τάξη περιλαμβάνονται οι γονείς, τα αδέλφια και οι απόγονοι των αδελφών του θανόντος. Εφόσον δεν υπάρχουν παιδιά, κληρονομούν οι πλησιέστεροι συγγενείς αυτής της κατηγορίας: Οι γονείς, τα αδέλφια και τα παιδιά ή εγγόνια αδελφών που έχουν αποβιώσει, με ισότιμη κατανομή των μεριδίων. Ο/Η σύζυγος λαμβάνει το 1/2 της περιουσίας και το υπόλοιπο 1/2 διανέμεται στους συγγενείς της δεύτερης τάξης.

**3η Τάξη:** Στην τρίτη τάξη υπάγονται οι παππούδες και οι γιαγιάδες του κληρονομουμένου, καθώς και οι κατιόντες τους. Όταν απουσιάζουν συγγενείς προηγούμενων τάξεων, κληρονομούν οι παππούδες και οι γιαγιάδες. Ο/Η σύζυγος λαμβάνει το 1/2 της περιουσίας, ενώ το υπόλοιπο κατανέμεται στους συγγενείς αυτής της τάξης.

**4η Τάξη:** Στην τέταρτη τάξη ανήκουν οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες του αποβιώσαντος.

**5η Τάξη:** Αν δεν υπάρχουν συγγενείς των προηγούμενων τάξεων, η πέμπτη τάξη προβλέπει ότι το σύνολο της περιουσίας περιέρχεται στον επιζώντα σύζυγο, ο οποίος καθίσταται ο μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος. Ο επιζών σύζυγος έχει επιπλέον δικαίωμα, ανεξαρτήτως τάξης, να λάβει ως εξαίρετα τα έπιπλα, τα σκεύη, τα ενδύματα και τα λοιπά αντικείμενα κοινής χρήσης. Τα ίδια δικαιώματα αναγνωρίζονται και στον επιζώντα συμβίο, εφόσον είχε συναφθεί σύμφωνο συμβίωσης τουλάχιστον τρία χρόνια πριν από τον θάνατο. Το δικαίωμα αυτό δεν ισχύει εάν ο θανών είχε ασκήσει αγωγή διαζυγίου.

**6η Τάξη:** Όταν δεν υφίσταται κανένας συγγενής από τις προηγούμενες τάξεις, το Δημόσιο καλείται ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος. Το Δημόσιο αποδέχεται πάντοτε την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής.