Νέος Νόμος 5273/2026: Διαφάνεια και Έλεγχος στα Κρυπτονομίσματα

Νέα δεδομένα στην παρακολούθηση των χρημάτων που αλλάζουν χέρια μέσω κρυπτονομισμάτων δημιουργεί ο νέος νόμος 5273/2026, ο οποίος ενσωματώνει πλήρως την Ελλάδα στο διεθνές πλαίσιο παρακολούθησης και διαφάνειας στον τομέα των κρυπτοστοιχείων. Η ελληνική αγορά κρυπτονομισμάτων γίνεται πλέον αναπόσπαστο μέρος του ευρωπαϊκού συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών, καθιστώντας τις εποπτικές αρχές ικανές να διαχειριστούν αυξημένο όγκο δεδομένων και συμβάλλοντας ουσιαστικά στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Ο νόμος, που κυρώνει την Πολυμερή Συμφωνία Αρμόδιων Αρχών (ΠΣΑΑ) του ΟΟΣΑ για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με κρυπτοστοιχεία, θεσπίζει εφαρμοστικές διατάξεις που αντιμετωπίζουν τους κινδύνους φοροδιαφυγής. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν πλέον όλες οι μεταβιβάσεις, οι πληρωμές και οι μετατροπές που γίνονται με κρυπτονομίσματα.

Υποχρεώσεις παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων
Ο νόμος καθορίζει τις οντότητες που θεωρούνται Δηλούντες Πάροχοι Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων, καθώς και τις υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων και δέουσας επιμέλειας. Τα κριτήρια σύνδεσης με την ελληνική έννομη τάξη περιλαμβάνουν τη φορολογική κατοικία, τη σύσταση, τη διοίκηση, τη συνήθη επιχειρηματική δραστηριότητα και την ύπαρξη υποκαταστήματος.

Απαιτήσεις αναφοράς και δέουσα επιμέλεια
Στην πράξη, όπως οι τράπεζες διαβιβάζουν δεδομένα για τις κινήσεις των πελατών τους, έτσι και τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων θα υποχρεούνται να αποστέλλουν αναλυτικές πληροφορίες για τις συναλλαγές των χρηστών. Η συμφωνία θεσμοθετεί λεπτομερείς και τυποποιημένες απαιτήσεις υποβολής στοιχείων για τις συναλλαγές κρυπτοστοιχείων, επιτρέποντας την αποτελεσματική φορολογική εποπτεία και τη διεθνή ανταλλαγή πληροφοριών. Μέσω της συλλογής στοιχείων ταυτοποίησης χρηστών, Ελεγχόντων Προσώπων και παρόχων, καθώς και λεπτομερών δεδομένων ανά είδος συναλλαγής, επιδιώκεται η διαφάνεια στον χώρο των κρυπτοστοιχείων.

Ποιοι μπαίνουν στο στόχαστρο
Ως Δηλωτέος Χρήστης αντιμετωπίζεται από την ημερομηνία ταυτοποίησής του, σύμφωνα με τις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας, ο Χρήστης Κρυπτοστοιχείων. Οι ακόλουθες διαδικασίες εφαρμόζονται για τον προσδιορισμό εάν ο Ιδιώτης Χρήστης Κρυπτοστοιχείων είναι Δηλωτέος Χρήστης:

* Κατά τη σύναψη της σχέσης με τον Ιδιώτη Χρήστη Κρυπτοστοιχείων (ή εντός δώδεκα (12) μηνών για τους Προϋπάρχοντες Ιδιώτες Χρήστες Κρυπτοστοιχείων από την έναρξη ισχύος των κανόνων), ο Δηλών Πάροχος Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων πρέπει να ζητήσει “αυτοπιστοποίηση” του πελάτη για τον προσδιορισμό της φορολογικής του κατοικίας, ακολουθώντας τις Διαδικασίες Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες/Γνώρισε τον Πελάτη σου (AML/KYC).
* Εάν, σε οποιοδήποτε σημείο, υπάρξει μεταβολή των περιστάσεων που καθιστά την αρχική αυτοπιστοποίηση εσφαλμένη ή αναξιόπιστη, ο Πάροχος πρέπει να αναζητήσει έγκυρα στοιχεία.

Ποιος παρακολουθεί και τι
Ο Πάροχος Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων υπόκειται στις απαιτήσεις υποβολής στοιχείων και «δέουσας επιμέλειας» για τις συναλλαγές πελατών του, εφόσον αυτές πραγματοποιούνται μέσω υποκαταστήματος εγκατεστημένου στην Ελλάδα. Αντίστοιχα, η Ελλάδα λαμβάνει στοιχεία από Παρόχους Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων για συναλλαγές στο εξωτερικό.

Για κάθε ημερολογιακό έτος, ο Δηλών Πάροχος Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων υποχρεούται να υποβάλλει τις ακόλουθες πληροφορίες όσον αφορά Χρήστες Κρυπτοστοιχείων:

* Όνομα, διεύθυνση κατοικίας, ΑΦΜ, ημερομηνία και τόπο γέννησης (για φυσικό πρόσωπο) ή τα Ελέγχοντα Πρόσωπα (για νομική οντότητα).
* Για κάθε είδος Σχετικού Κρυπτοστοιχείου:
* Πλήρη ονομασία του είδους.
* Συνολικό ακαθάριστο ποσό που καταβλήθηκε/εισπράχθηκε, συνολικός αριθμός μονάδων και συναλλαγών έναντι Παραστατικού Νομίσματος.
* Συνολική πραγματική εμπορική αξία, συνολικός αριθμός μονάδων και συναλλαγών έναντι άλλων Σχετικών Κρυπτοστοιχείων.
* Συνολική πραγματική εμπορική αξία, καθώς και συνολικός αριθμός Συναλλαγών Πληρωμών Λιανικής.
* Συνολική πραγματική εμπορική αξία, καθώς και συνολικός αριθμός Μεταβιβάσεων από τον Χρήστη σε διευθύνσεις πορτοφολιού που δεν είναι γνωστές στον Πάροχο.

Το καταβληθέν ή εισπραχθέν ποσό αναφέρεται στο Παραστατικό Νόμισμα. Σε περίπτωση πολλαπλών νομισμάτων, τα ποσά μετατρέπονται κατά τη στιγμή κάθε Σχετικής Συναλλαγής με συνέπεια.

Αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών
Η Συμφωνία θεσπίζει την ετήσια, αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των Αρμόδιων Αρχών του ΟΟΣΑ για Δηλωτέα Πρόσωπα άλλων Δικαιοδοσιών. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ορίζεται ο κατάλογος των Δικαιοδοσιών. Στην Ελλάδα, η ΑΑΔΕ είναι η αρμόδια αρχή για τη συλλογή, επεξεργασία και διαβίβαση φορολογικών στοιχείων.

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, τα δεδομένα αποστέλλονται αυτόματα στις φορολογικές αρχές άλλων χωρών, ενώ η Ελλάδα λαμβάνει αντίστοιχες πληροφορίες για Έλληνες φορολογικούς κατοίκους που δραστηριοποιούνται σε ξένες πλατφόρμες. Όλες οι πληροφορίες υπόκεινται σε κανόνες εμπιστευτικότητας και προστασίας δεδομένων.