Πυρηνικά και Στενά του Ορμούζ: Το ρίσκο πίσω από το μνημόνιο ΗΠΑ και Ιράν
Μία εύθραυστη συμφωνία 60 ημερών ξεκινά, αφήνοντας ανοιχτά τα κρίσιμα ζητήματα του εμπλουτισμού ουρανίου και της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή.
Ο Donald Trump παρουσιάζει το νέο υπό διαμόρφωση μνημόνιο με το Ιράν ως την απόλυτη εγγύηση ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Αν και το πολιτικό αφήγημα του Αμερικανού Προέδρου είναι ισχυρό, η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη: η συμφωνία δεν διαθέτει ακόμα το βάρος μιας δεσμευτικής διευθέτησης, αποτελώντας ουσιαστικά ένα μνημόνιο κατανόησης.
Η καρδιά της διαδικασίας είναι η έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών. Εκεί θα κριθούν τα κρίσιμα σημεία, όπως η διάρκεια της αναστολής του εμπλουτισμού ουρανίου, το μέλλον των προηγμένων φυγοκεντρήσεων και η άρση των κυρώσεων. Ο Trump επιχειρεί να «πουλήσει» αυτό το πρώτο βήμα ως τελική συμφωνία, αλλά στην ουσία πρόκειται για την έναρξη ενός νέου, δύσκολου διπλωματικού μαραθωνίου.
Το κεντρικό πρόβλημα παραμένει η «κρίσιμη ασάφεια» του εμπλουτισμού. Ενώ η Ουάσιγκτον επιδιώκει μακρά αναστολή 20 ετών, ο Trump άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμβιβασμού στα 15 χρόνια, με το Ιράν να αρνείται να αποποιηθεί το δικαίωμα στον εμπλουτισμό για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Παράλληλα, το ζήτημα του αποθέματος των 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% παραμένει στον αέρα, καθώς η διαχείρισή του απαιτεί αυστηρούς μηχανισμούς επιθεώρησης που δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί.
Η σκιά της συμφωνίας του 2015, από την οποία ο Trump αποχώρησε το 2018, βαραίνει τις συζητήσεις. Η Τεχεράνη απαιτεί άμεση άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων πριν δεσμευτεί πλήρως, δημιουργώντας μια κλασική παγίδα: οι ΗΠΑ ζητούν πυρηνικές εγγυήσεις πρώτα, ενώ το Ιράν ζητά οικονομικά ανταλλάγματα. Στο παρασκήνιο, το Ισραήλ παρακολουθεί με έντονη δυσφορία, φοβούμενο ότι η απομάκρυνση από το πυρηνικό πρόγραμμα δεν θα περιορίσει την επιρροή της Τεχεράνης σε δίκτυα όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς.
Καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στο επίκεντρο ως μοχλός πίεσης, η Μέση Ανατολή δεν εισέρχεται σε φάση ειρήνης, αλλά σε μια περίοδο προσωρινής διαχείρισης κινδύνου. Οι επόμενες 60 ημέρες θα καθορίσουν αν το μνημόνιο αποτελεί μια γέφυρα σταθερότητας ή απλώς μια ανακωχή με ημερομηνία λήξης.