Ο «αόρατος» φορολογούμενος που στηρίζει τα δημόσια έσοδα της Ελλάδας
Γιατί η μείωση του ΦΠΑ αποτελεί σύνθετη εξίσωση για την ελληνική οικονομία, σύμφωνα με τις επισημάνσεις του Γεράσιμου Θωμά στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.
Ο Γεράσιμος Θωμάς, γενικός διευθυντής Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανέδειξε κατά τη διάρκεια του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών μια κρίσιμη παράμετρο της ελληνικής οικονομίας: το γεγονός ότι ένα σημαντικό μέρος των φορολογικών εσόδων προέρχεται από τους επισκέπτες της χώρας και όχι αποκλειστικά από τους Έλληνες φορολογούμενους. Η έννοια του «αόρατου φορολογούμενου» αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς υπογραμμίζει πως η μείωση του ΦΠΑ δεν θα συνιστούσε απλώς μια ελάφρυνση, αλλά μια ουσιαστική απώλεια εισοδήματος που θα καλούνταν να αναπληρώσουν οι Έλληνες πολίτες.
Η Ελλάδα, όντας μία από τις πλέον τουριστικά εξαρτημένες οικονομίες της Ευρώπης, καταγράφει σταθερά έσοδα από τον εισερχόμενο τουρισμό που υπερβαίνουν τα 20 δισ. ευρώ ετησίως. Ενδεικτικά, για το 2024, τα έσοδα άγγιξαν τα 21,6 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 4,8% σε σύγκριση με το 2023, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος. Αυτή η δραστηριότητα τροφοδοτεί άμεσα τα δημόσια ταμεία μέσω του ΦΠΑ σε διαμονή και εστίαση, αλλά και μέσω ειδικών φόρων κατανάλωσης και τελών. Εκτιμάται πως ποσό της τάξης των 7 έως 8 δισ. ευρώ ετησίως συνδέεται άμεσα με την κατανάλωση των τουριστών.
Το ελληνικό φορολογικό σύστημα χαρακτηρίζεται από έντονη εξάρτηση από τους έμμεσους φόρους, οι οποίοι αντιστοιχούν σε ποσοστό άνω του 40% των συνολικών εσόδων, έναντι του μέσου όρου του 33% στην Ευρώπη. Παρόλο που οι έμμεσοι φόροι θεωρούνται πιο αποδοτικοί εισπρακτικά και περιορίζουν τη φοροδιαφυγή, προκαλούν στρεβλώσεις, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον από τη γενικευμένη μείωση των φόρων στην αναδιάρθρωση του φορολογικού μείγματος. Ο Γεράσιμος Θωμάς ξεκαθάρισε ότι μια οριζόντια μείωση του ΦΠΑ δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή, ιδίως εν μέσω αυξημένων αμυντικών δαπανών, ενώ αναφέρθηκε σε χώρες όπως η Ισπανία και η Πολωνία, όπου προσωρινές παρεμβάσεις βρέθηκαν στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παράλληλα, ο Θεόδωρος Σκυλακάκης, από το βήμα του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, έθεσε το ζήτημα της βιωσιμότητας του φορολογικού μοντέλου, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη οφείλει να προετοιμαστεί για τις αλλαγές που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στη φορολογική βάση της εργασίας.