Ψηφιακή επανάσταση στις μεταβιβάσεις ακινήτων: Ο συμβολαιογράφος γίνεται η “πύλη” για την εφορία

Η μεταβίβαση ακινήτων εισέρχεται σε μια νέα ψηφιακή εποχή, καθώς η διαδικασία πλέον θα ολοκληρώνεται αποκλειστικά μέσω του συμβολαιογράφου, εξαλείφοντας την ανάγκη για άμεση επαφή με την εφορία. Αυτή η αλλαγή, που προβλέπεται από τη νέα νομοθετική ρύθμιση (ν. 5293/2026) και αναμένεται να τεθεί σύντομα σε ισχύ, αναβαθμίζει τον ρόλο του συμβολαιογράφου σε “υπηρεσία μιας στάσης” για κάθε είδους μεταβίβαση, είτε πρόκειται για αγοραπωλησία, δωρεά ή κληρονομιά. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, ο συμβολαιογράφος αναλαμβάνει τη συγκέντρωση όλων των απαραίτητων δικαιολογητικών, καθώς και την είσπραξη, για λογαριασμό του Δημοσίου, του αναλογούντος φόρου μεταβίβασης.

Στο πλαίσιο της νέας αυτής ψηφιακής ροής, ο συμβολαιογράφος θα καταρτίζει το σχέδιο του συμβολαίου σε άμεση συνεργασία με τα εμπλεκόμενα μέρη. Μέσω διαλειτουργικότητας, θα αντλεί όλα τα απαραίτητα στοιχεία από αρμόδιες υπηρεσίες, όπως το Κτηματολόγιο και το Taxisnet. Αυτά περιλαμβάνουν τη φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, την ηλεκτρονική ταυτότητα του ακινήτου, το κτηματολογικό φύλλο και διάγραμμα, καθώς και όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη δήλωση φόρου μεταβίβασης, τις προβλεπόμενες απαλλαγές και μειώσεις, και τους φόρους κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής.

Αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία συλλογής όλων των απαραίτητων στοιχείων, ο συμβολαιογράφος θα συμπληρώνει τη δήλωση στην πλατφόρμα myProperty, βασιζόμενος στα δεδομένα που του παρέχουν οι συμβαλλόμενοι. Στη συνέχεια, θα προχωρά στον άμεσο προσδιορισμό και την είσπραξη του οφειλόμενου φόρου, τον οποίο και θα αποδίδει στο Δημόσιο. Σε περιπτώσεις όπου δεν έχει καταβληθεί ο φόρος κληρονομιάς ή δωρεάς, ο συμβολαιογράφος αναλαμβάνει επίσης τη διαδικασία υπολογισμού και εξόφλησής του.

Επιπλέον, ο συμβολαιογράφος θα έχει τη δυνατότητα να παρακρατεί ποσά από το τίμημα της συναλλαγής, προκειμένου να εξοφληθούν οφειλές προς το Δημόσιο ή να αρθεί τυχόν κατάσχεση που επιβαρύνει το ακίνητο. Θα εισπράττει και θα αποδίδει τα τέλη καταχώρισης στο Κτηματολόγιο, μετά από σχετικό υπολογισμό από την αρμόδια υπηρεσία.

Στην περίπτωση που υπάρχει συμφωνία, ο συμβολαιογράφος μπορεί να αναλάβει την είσπραξη και την απόδοση του τιμήματος στον πωλητή. Σε αυτή τη διαδικασία, η χρήση ειδικού δεσμευμένου λογαριασμού (escrow account) θα θεωρείται ισοδύναμη με την πλήρη εξόφληση, ενώ η μη καταβολή ή η καθυστέρηση πληρωμής θα έχει τις ίδιες έννομες συνέπειες με την απευθείας πληρωμή. Παράλληλα, ο συμβολαιογράφος μπορεί να συντάσσει πράξη εξόφλησης κατόπιν αιτήματος του αγοραστή, ακόμη και χωρίς την παρουσία του πωλητή, πιστοποιώντας την κατάθεση του ποσού στον ειδικό λογαριασμό. Μόλις ολοκληρωθούν όλες οι οικονομικές υποχρεώσεις, υπογράφει τη συμβολαιογραφική πράξη και την υποβάλλει στο Κτηματολόγιο για καταχώριση μέσω διαλειτουργικότητας. Η αμοιβή του συμβολαιογράφου για την ολοκλήρωση της διαδικασίας θα καθορίζεται σύμφωνα με τον Κώδικα Συμβολαιογράφων (ν. 2830/2000).

Η έναρξη εφαρμογής του νέου συστήματος θα οριστεί με κοινή υπουργική απόφαση των συναρμόδιων υπουργείων και της ΑΑΔΕ. Με την ίδια απόφαση θα καθοριστούν και οι περιοχές στις οποίες θα εφαρμοστεί αρχικά το μέτρο, καθώς και οι τεχνικές λεπτομέρειες που αφορούν τη διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών, την καταβολή των ποσών και τη διαχείριση των συναλλαγών. Συγκεκριμένα, θα ρυθμιστούν ζητήματα όπως η ηλεκτρονική άντληση δικαιολογητικών, η καταβολή φόρων και τελών μέσω του συμβολαιογράφου, η παρακράτηση της αμοιβής του, και η αυτοματοποιημένη καταχώριση των συμβολαίων στο Κτηματολόγιο. Με την εφαρμογή της νέας αυτής διαδικασίας, η μεταβίβαση ακινήτων αναμένεται να γίνει ταχύτερη, πιο διαφανής και σημαντικά λιγότερο γραφειοκρατική, προσφέροντας ουσιαστική διευκόλυνση σε πολίτες και επαγγελματίες.