Net-Zero Industry Act: Οδηγός για την εφαρμογή του άρθρου 25 στις δημόσιες συμβάσεις
Πώς αλλάζουν οι κανόνες για έργα ενεργειακής αναβάθμισης και τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών στις προμήθειες των δήμων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε νέες κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 25 του **Net-Zero Industry Act (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1735)**, θέτοντας τα θεμέλια για μια νέα προσέγγιση στις δημόσιες συμβάσεις. Αν και οι οδηγίες δεν είναι νομικά δεσμευτικές, αποτελούν τον «οδικό χάρτη» για τις αναθέτουσες αρχές, καθώς αναμένεται να ενσωματωθούν στο εθνικό μας δίκαιο, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο προκηρύσσονται διαγωνισμοί που αφορούν τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών.
Στο επίκεντρο της αλλαγής βρίσκεται η απαίτηση οι δημόσιες συμβάσεις να μην εστιάζουν πλέον αποκλειστικά στην τιμή και τα τεχνικά χαρακτηριστικά. Πλέον, οι αναθέτοντες φορείς, όπως οι Δήμοι, καλούνται να ενσωματώνουν κριτήρια περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας και επιπλέον μη τιμολογιακές απαιτήσεις.
**Πού εφαρμόζεται το άρθρο 25;**
Το άρθρο 25 αφορά συμβάσεις που εμπίπτουν στις Οδηγίες 2014/23/ΕΕ, 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ, εφόσον το αντικείμενό τους περιλαμβάνει τεχνολογίες net-zero του άρθρου 4. Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι δεν απαιτείται η τεχνολογία αυτή να αποτελεί το σύνολο του έργου. Για παράδειγμα, η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών σε ένα σχολείο ενεργοποιεί το άρθρο 25, ακόμη και αν το κόστος τους αποτελεί μικρό μέρος της συνολικής εργολαβίας.
**Ανθεκτικότητα και εφοδιαστική αλυσίδα**
Το πιο σύνθετο κομμάτι των οδηγιών αφορά την ανθεκτικότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει στον περιορισμό της υπερβολικής εξάρτησης από τρίτες χώρες, καθιερώνοντας τον «κανόνα του 50%». Εάν ένα προϊόν ή βασικό εξάρτημα προέρχεται από χώρα με υψηλή εξάρτηση (dominant source of supply), δεν επιτρέπεται πάνω από το μισό της αξίας του να προέρχεται από τη συγκεκριμένη πηγή.
Οι αναθέτουσες αρχές δεν θα χρειάζεται να κάνουν δικές τους εκτιμήσεις για τις γεωοικονομικές εξαρτήσεις, αλλά θα βασίζονται στην επίσημη Communication της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, το βάρος της απόδειξης για την καταγωγή των προϊόντων πέφτει στους οικονομικούς φορείς. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, η επιβαλλόμενη χρηματική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει τουλάχιστον το 10% της αξίας του συγκεκριμένου net-zero προϊόντος.
**Συμπέρασμα**
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετατρέπει τις δημόσιες συμβάσεις σε εργαλείο βιομηχανικής πολιτικής. Πλέον, σε κάθε διαγωνισμό για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, αντλίες θερμότητας ή φωτοβολταϊκά, η «χώρα καταγωγής» καθίσταται στοιχείο νομιμότητας. Οι Δήμοι οφείλουν να εντάξουν έναν επιπλέον έλεγχο NZIA πριν από τη σύνταξη κάθε διακήρυξης, εξασφαλίζοντας ότι η εφοδιαστική αλυσίδα των έργων τους ευθυγραμμίζεται με τις νέες ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Περισσότερες πληροφορίες για τον κανονισμό και τις κατευθυντήριες γραμμές μπορείτε να βρείτε στις επίσημες δημοσιεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.