Κληρονομικό δίκαιο: Τι αλλάζει στις μεταβιβάσεις ακινήτων και την αποπληρωμή χρεών από το 2026

Οι κληρονομικές υποθέσεις αποτελούν συχνά πηγή μακροχρόνιων δικαστικών διαμαχών, ειδικά όταν η περιουσία συνοδεύεται από απρόβλεπτα χρέη. Με τον Ν. 5303/2026, το κληρονομικό δίκαιο εκσυγχρονίζεται, εισάγοντας σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που αντιμετωπίζεται η νόμιμη μοίρα, η διαχείριση των ακινήτων και η ευθύνη για τα χρέη του θανόντος. Οι αλλαγές αυτές αφορούν κυρίως κληρονομικές σχέσεις προσώπων που πεθαίνουν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά.

Μία από τις πιο κρίσιμες μεταρρυθμίσεις αφορά τον κίνδυνο των οφειλών. Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη του θανόντος. Για παράδειγμα, αν κάποιος κληρονομήσει ακίνητο αξίας 150.000 ευρώ και ανακαλυφθούν χρέη ύψους 220.000 ευρώ, οι πιστωτές μπορούν να διεκδικήσουν μόνο την κληρονομική περιουσία. Ο κληρονόμος δεν υποχρεούται να καταβάλει τα επιπλέον 70.000 ευρώ από δικούς του πόρους, εκτός αν παραβιάσει τους κανόνες ορθής διαχείρισης.

Σημαντικές αλλαγές παρατηρούνται και στο ζήτημα της νόμιμης μοίρας. Πλέον, ο δικαιούχος αποκτά χρηματική απαίτηση ίση με το μισό της αξίας που θα λάμβανε εξ αδιαθέτου, καθιστώντας την καταβολή χρημάτων τον βασικό κανόνα διανομής, αντί της αναγκαστικής συνιδιοκτησίας σε ένα ακίνητο.

Επιπλέον, ο θεσμός της κληρονομικής σύμβασης δίνει τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να οργανώσουν τη διαδοχή της περιουσίας τους όσο βρίσκονται εν ζωή, μέσω συμβολαιογραφικής πράξης. Η ΠΟΜΙΔΑ χαρακτηρίζει τις ρυθμίσεις αυτές «ιστορική τομή», επισημαίνει ωστόσο ότι η επιτυχία του νέου νόμου εξαρτάται από τη φορολογική του αντιμετώπιση. Η Ομοσπονδία ζητά οι συμφωνίες αυτές να υπαχθούν στο ευνοϊκό φορολογικό πλαίσιο των γονικών παροχών, με αφορολόγητο 800.000 ευρώ για την Α΄ κατηγορία, ώστε οι κληρονομικές συμβάσεις να μη μείνουν «κενό γράμμα».