Δύσκολος ο στόχος της αμυντικής αυτονομίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030

Η επίτευξη αμυντικής ετοιμότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι το 2030 παραμένει μια πρόκληση με σημαντικές δυσκολίες, παρά τα φιλόδοξα σχέδια που έχουν τεθεί. Σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), η πορεία προς τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης προσκρούει σε παγιωμένα προβλήματα που καθιστούν την ανεξάρτητη διατήρηση στρατιωτικών επιχειρήσεων υψηλής έντασης μια ιδιαίτερα σύνθετη υπόθεση.

Από το 2020, η ραγδαία αλλαγή στο διεθνές περιβάλλον ασφαλείας ώθησε τα κράτη-μέλη να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες κατά περίπου 80% έως το 2025. Ωστόσο, ο τομέας παραμένει ευάλωτος εξαιτίας της πολυετούς υποεπένδυσης, των περιορισμένων αποθεμάτων σε πυρομαχικά και πυραύλους, καθώς και της κρίσιμης εξάρτησης από προμηθευτές εκτός της Ευρώπης. Οι αναλυτές του ΕΕΣ επισημαίνουν ότι ο κατακερματισμός των εθνικών συστημάτων, σε συνδυασμό με τον αργό πολιτικό συντονισμό και την εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αποτελούν τροχοπέδη.

Ειδική αναφορά γίνεται στη διαχείριση των κονδυλίων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει πλέον μαζικά, με προγράμματα όπως η Δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE), η οποία διαθέτει 150 δισ. ευρώ, ενώ παράλληλα προβλέπεται δάνειο προς την Ουκρανία ύψους 90 δισ. ευρώ —εκ των οποίων τα 60 δισ. ευρώ αφορούν αμυντικούς σκοπούς. Το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι η προσφυγή σε δανεισμό με την εγγύηση του ενωσιακού προϋπολογισμού ενδέχεται να επιβαρύνει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Παρά τις ευκαιρίες για καινοτομία και την επέκταση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης, το Συνέδριο υπογραμμίζει πως η έλλειψη ενιαίας στρατηγικής σχεδιασμού μπορεί να οδηγήσει σε αλληλεπικαλύψεις ή κενά δυνατοτήτων. Η πολυπλοκότητα της διακυβέρνησης, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το ΕΕΣ δεν διαθέτει εντολή ελέγχου επί του συνόλου των εμπλεκόμενων φορέων, καθιστά την επίτευξη του στόχου του 2030 ένα στοίχημα που απέχει πολύ από το να θεωρείται κερδισμένο.