Casus belli στο Αιγαίο: Η αυστηρή στάση της Αθήνας για τα F-35 και το ευρωπαϊκό οπλοστάσιο
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη θέτει στο επίκεντρο των νατοϊκών συζητήσεων το ζήτημα της μη χρήσης αμυντικού εξοπλισμού εναντίον συμμάχων, υψώνοντας «τείχος» στις επιδιώξεις της Αγκυρας.
Στο νέο διπλωματικό τοπίο που διαμορφώθηκε μετά την 36η Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εισέρχονται σε μια κρίσιμη φάση. Παρά την προσπάθεια του Donald Trump να αναδείξει τον ρόλο της Τουρκίας στη Συμμαχία, το χάσμα που χωρίζει τις δύο πλευρές του Αιγαίου παραμένει χαώδες, με το casus belli να αποτελεί το «αγκάθι» στις ευρύτερες φιλοδοξίες της τουρκικής ηγεσίας.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν πιέζουν έντονα τους Ευρωπαίους συμμάχους, υποστηρίζοντας ότι η ασφάλεια της Ευρώπης είναι αδύνατη χωρίς τη συμβολή της Τουρκίας. Παρά τις θετικές προσεγγίσεις από τον Εμανουέλ Μακρόν για την πώληση πυραύλων SAMP/T και την αμυντική συμφωνία που υπέγραψε ο Κιρ Στάρμερ, η Αθήνα παραμένει αμετακίνητη. Η ελληνική κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι όσο υφίσταται η απειλή πολέμου, η συζήτηση για την ένταξη της Τουρκίας στους ευρωπαϊκούς αμυντικούς θεσμούς είναι εκτός ατζέντας.
Καταλυτική ήταν η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος έθεσε ευθέως το θέμα του casus belli σε νατοϊκό επίπεδο, συνδέοντάς το με την προμήθεια των F-35. Την περασμένη Πέμπτη, ο Νίκος Δένδιας και διπλωματικές πηγές ενίσχυσαν αυτή τη στάση, ζητώντας από τους συμμάχους να θέσουν αυστηρούς όρους στην πώληση οπλικών συστημάτων στην Τουρκία: κανένα αμυντικό υλικό δεν πρέπει να στρέφεται κατά άλλης σύμμαχης χώρας.
Η Αγκυρα ανησυχεί για μια τέτοια εξέλιξη, γνωρίζοντας την ευαισθησία του αμερικανικού Κογκρέσου σε θέματα εδαφικής κυριαρχίας, με μνήμες από το εμπάργκο του 1974. Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, ευαίσθητες σε θέματα κράτους δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εμφανίζονται διστακτικές στην εν λευκώ ενίσχυση μιας χώρας που αμφισβητεί συστηματικά την ελληνική κυριαρχία και διατηρεί την κατοχή στην Κύπρο. Παρά τις πιέσεις από οικονομικά και στρατιωτικά συμφέροντα, η Αθήνα διατηρεί τη θέση της: οι σύμμαχοι οφείλουν να εγγυηθούν ότι οι εξοπλισμοί τους δεν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ εναντίον μέλους του ΝΑΤΟ ή της Ευρωπαϊκής Ενωσης.