ΔΝΤ: Οι τρεις σταθμοί της ελληνικής φορολογικής μεταρρύθμισης από το 2010 έως σήμερα
Πώς η μετάβαση από το παλαιό μοντέλο στην εποχή της ψηφιοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης θωράκισε τα δημόσια έσοδα.
Η αναδιοργάνωση της ελληνικής φορολογικής διοίκησης αποτελεί μία από τις πιο ουσιαστικές, αν και λιγότερο προβεβλημένες, αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα μετά την οικονομική κρίση, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Το ΔΝΤ καταγράφει τη μετάβαση της χώρας από ένα σύστημα που χαρακτηριζόταν από χαμηλή εισπραξιμότητα, πολιτικές παρεμβάσεις και εκτεταμένη φοροδιαφυγή, σε ένα σύγχρονο, ψηφιοποιημένο και ανεξάρτητο μοντέλο. Η μεταρρύθμιση αυτή, όπως υπογραμμίζει η έκθεση, υπήρξε καθοριστική για τη δημοσιονομική σταθεροποίηση, με την επόμενη πρόκληση να εντοπίζεται πλέον στην πλήρη αξιοποίηση των δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης.
Η πορεία αυτή χωρίζεται σε τρεις διακριτές φάσεις:
1. Η περίοδος της κρίσης (2010): Με αφετηρία την έκρηξη της κρίσης χρέους, η προτεραιότητα ήταν η αποτροπή της κατάρρευσης των δημόσιων εσόδων. Δημιουργήθηκαν ειδικές μονάδες για τον έλεγχο εύπορων φορολογουμένων και ενισχύθηκε η παρακολούθηση των οφειλών.
2. Η θεσμική αναδιοργάνωση: Κομβικό σημείο αποτέλεσε η ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία απέκτησε τη διοικητική αυτονομία που απαιτούνταν για έναν επαγγελματικό και αποτελεσματικό φοροεισπρακτικό μηχανισμό, απομακρυσμένο από την πολιτική πίεση.
3. Η ψηφιακή μετάβαση: Η τρίτη φάση περιλαμβάνει την υιοθέτηση εργαλείων όπως το myDATA, η ηλεκτρονική τιμολόγηση και η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS. Οι υποδομές αυτές επέτρεψαν στην ΑΑΔΕ να αντικαταστήσει τους μαζικούς, αναποτελεσματικούς ελέγχους με στοχευμένες παρεμβάσεις βασισμένες στην ανάλυση δεδομένων.
Στο επόμενο στάδιο, το ΔΝΤ προτείνει την ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στις βασικές λειτουργίες της φορολογικής διοίκησης. Στόχος είναι η μετάβαση σε ένα μοντέλο προληπτικής διαχείρισης, όπου οι αποφάσεις θα λαμβάνονται εκ προοιμίου με βάση τα δεδομένα. Παράλληλα, οι αναλυτές τονίζουν ότι η τεχνολογία δεν αρκεί από μόνη της· απαιτείται επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, ενίσχυση της εμπιστοσύνης του πολίτη μέσω της διαφάνειας και περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών, προκειμένου το σύστημα να εξελιχθεί στο πρότυπο «Tax Administration 3.0».