Το παράδοξο της πετρελαϊκής αγοράς μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ
Γιατί οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν εκτιναχθεί στα ύψη παρά τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία;
Εδώ και δύο μήνες, η κυρίαρχη οικονομική ανάλυση σχετικά με τον πόλεμο που εμπλέκει το Ιράν εστίαζε σε μια δυσοίωνη πρόβλεψη: η εκτίναξη στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα πυροδοτούσε μια νέα κρίση ακρίβειας, οδηγώντας την αμερικανική και την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση. Παρά το γεγονός ότι οι τιμές παραμένουν πράγματι υψηλές, αναλυτές του CNN επισημαίνουν ένα κρίσιμο παράδοξο: η αγορά δεν αντικατοπτρίζει το μέγεθος της πρωτοφανούς καταστροφής στην παγκόσμια προσφορά.
Το 2022, κατά τη διάρκεια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ο φόβος για απώλεια 3 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως οδήγησε το πετρέλαιο πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι. Σήμερα, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, περίπου 14 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έχουν βγει εκτός αγοράς. Παρ’ όλα αυτά, το πετρέλαιο διαπραγματεύεται κοντά στα 110 δολάρια, ενώ η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ διαμορφώνεται στα 4,39 δολάρια το γαλόνι και στην Ελλάδα γύρω στα 2 ευρώ ανά λίτρο. Ο Ματ Σμιθ, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου της Kpler, δηλώνει χαρακτηριστικά: «Θα περίμενα οι τιμές να βρίσκονται πάνω από τα 200 δολάρια. Είναι τρελό».
Οι ειδικοί καλούν τους επενδυτές να επανεξετάσουν τις κλασικές αρχές προσφοράς και ζήτησης, καθώς οι αριθμοί δείχνουν ότι εξωγενείς παράγοντες επηρεάζουν την ισορροπία. Παρά την ιστορική αύξηση της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Λατινική Αμερική, το κενό παραμένει τεράστιο. Το «μαξιλάρι» των αποθεμάτων, που άγγιζε τα 580 εκατομμύρια βαρέλια σύμφωνα με την JPMorgan, μαζί με τη στρατηγική αποδέσμευση αποθεμάτων και την άρση κυρώσεων από την κυβέρνηση Τραμπ, λειτούργησαν ως προσωρινή ανακούφιση, καλύπτοντας ωστόσο μόνο ένα μέρος της απώλειας.
Παράλληλα, παρατηρείται μια σημαντική πτώση στη ζήτηση, η οποία υποχωρεί κατά 4,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσοστό που ξεπερνά ακόμα και την αντίστοιχη μείωση κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2009. Στην Ασία και τη Μέση Ανατολή, η έλλειψη διαθεσιμότητας οδηγεί σε βίαιη υποχώρηση της κατανάλωσης, με χώρες να μειώνουν την παραγωγή εργοστασίων ή την κατανάλωση βασικών καυσίμων, όπως το υγραέριο στην Ινδία. Όπως προκύπτει, η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κατάσταση όπου οι καταναλωτές δεν μπορούν πλέον να προμηθευτούν προϊόντα που απλώς δεν υπάρχουν.