Οι αθέατες επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στο «καλάθι» του νοικοκυριού
Ο Δρ. Στέφανος Φωτίου του ΟΗΕ αναλύει πώς η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται σε ακρίβεια τροφίμων και γιατί η δομή της αγοράς απειλεί τη βιωσιμότητα των αγροτών.
Καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή συμπληρώνει ενάμιση μήνα, οι συνέπειες της σύρραξης έχουν ήδη διαπεράσει την πραγματική οικονομία, πλήττοντας άμεσα την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Η επισιτιστική ασφάλεια βρίσκεται στο επίκεντρο του προβληματισμού, καθώς οι ανατιμήσεις στην ενέργεια, τα λιπάσματα και τελικά τα τρόφιμα καθιστούν το «καλάθι» του νοικοκυριού δυσβάσταχτο.
Σε συνέντευξή του στο newmoney, ο Δρ. Στέφανος Φωτίου, Διευθυντής του Γραφείου Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ και του UN Food Systems Coordination Hub, εξηγεί πως η επισιτιστική ασφάλεια κινδυνεύει όχι απαραίτητα από έλλειψη τροφίμων, αλλά από την αδυναμία πρόσβασης σε αυτά λόγω κόστους. Όπως επισημαίνει ο κ. Φωτίου, οι κρίσεις αυτές ακολουθούν μια συγκεκριμένη διαδρομή: ξεκινούν από την ενέργεια, επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και καυσίμων, για να καταλήξουν στο «σοκ των λιπασμάτων» και τελικά στην εκτόξευση των τιμών στο ράφι μέσα σε διάστημα 6 έως 12 μηνών.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η διαπίστωση για την «ασύμμετρη μετάδοση» των τιμών: οι αυξήσεις μεταφέρονται στους καταναλωτές με ταχύτητα ημερών ή εβδομάδων, ενώ οι μειώσεις αργούν σημαντικά να αποτυπωθούν. Παράλληλα, ο πρωτογενής τομέας παραμένει σε κλοιό, καθώς ο αγρότης καρπώνεται μόλις το 12%-20% της τελικής αξίας του προϊόντος, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του κέρδους απορροφάται από τα ενδιάμεσα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο κ. Φωτίου προειδοποιεί ότι η έλλειψη ουσιαστικής αναδιάρθρωσης της αγοράς και η αδυναμία βιωσιμότητας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων αποτελούν «ύπουλες» απειλές για το μέλλον της παραγωγής, καθιστώντας απαραίτητη μια νέα προσέγγιση που θα δίνει έμφαση στη διαφάνεια των τιμών και τη στήριξη των νέων καλλιεργητών.