Στήριξη στην πρώτη κατοικία: Νέες πρωτοβουλίες για τη διαγραφή οφειλών

Η κυβέρνηση θέτει σε εφαρμογή μια νέα, ολοκληρωμένη πρωτοβουλία για την προστασία της πρώτης κατοικίας, φιλοδοξώντας να δώσει οριστικό τέλος στα προβλήματα που ταλανίζουν χιλιάδες νοικοκυριά από το 2010 και μετά. Τα «κόκκινα δάνεια», αν και έχουν πλέον αφαιρεθεί από τους ισολογισμούς των τραπεζών, παραμένουν ένας βραχνάς για πολλές οικογένειες, ανατρέποντας την καθημερινότητά τους και επιβαρύνοντάς τις με ένα δυσβάσταχτο χρέος.

Οι πρόσφατες κυβερνητικές πρωτοβουλίες στοχεύουν στην παροχή δίκαιων και βιώσιμων λύσεων, αντιμετωπίζοντας με δικαιοσύνη τους πιστωτές και προσφέροντας ουσιαστική βοήθεια στους μικρομεσαίους και τους ευάλωτους. Η διαγραφή οφειλών δεν αποτελεί πλέον ταμπού, εφόσον ο δανειολήπτης αποδεδειγμένα δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο χρέος του.

Μια σημαντική εξέλιξη είναι η επεξεργασία νέας ρύθμισης από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, η οποία, όπως ανακοίνωσε ο Υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης, επιτρέπει στους οφειλέτες να δηλώνουν την πρόθεσή τους να προστατεύσουν αποκλειστικά την πρώτη κατοικία τους, ακόμη κι αν επιλέξουν να ρευστοποιήσουν άλλα περιουσιακά τους στοιχεία για ταχύτερη και βιώσιμη ρύθμιση των χρεών τους. Με αυτόν τον τρόπο, η δόση και το «κούρεμα» του χρέους θα ανταποκρίνονται πλέον στην πραγματική αξία του ακινήτου και στα εισοδήματα του οφειλέτη.

Η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει μια σειρά μέτρων για την ενίσχυση του Πτωχευτικού Δικαίου, προσφέροντας πολλαπλές ευκαιρίες στους οφειλέτες:

1. **Μετατροπή δανείων από ελβετικό φράγκο σε ευρώ:** Μέσω του νόμου 5264/2025, προβλέπεται η μετατροπή της οφειλής σε ευρώ με ευνοϊκό υπολογισμό της ισοτιμίας (έως 50% βελτιωμένη), ανάλογα με τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Η ρύθμιση περιλαμβάνει σταθερό επιτόκιο από 2,30% έως 2,90% και παράταση διάρκειας έως 5 έτη για μείωση της δόσης, με κατάργηση των εκκρεμών δικαστικών διαδικασιών.

2. **Ενδιάμεσο Πρόγραμμα Κρατικής Στήριξης:** Έως την πλήρη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, το πρόγραμμα αυτό παρέχει μηνιαία ενίσχυση 70-210 ευρώ στη δόση του στεγαστικού δανείου για 15 μήνες, ενώ αναστέλλονται οι πλειστηριασμοί και οι εξώσεις εφόσον ο οφειλέτης είναι ευάλωτος.

3. **Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων:** Στοχεύει στην αποτροπή εξώσεων για περίπου 20.000 ευάλωτα νοικοκυριά. Η δεύτερη φάση του διαγωνισμού αναμένεται να ολοκληρωθεί με δεσμευτικές προσφορές έως τις 2 Απριλίου.

4. **Βελτιώσεις στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών:** Ο νόμος 5193/2025 προβλέπει υποχρεωτική αποδοχή της πρότασης αναδιάρθρωσης από τους πιστωτές για ευάλωτους οφειλέτες, διπλασιασμό των ορίων περιουσίας για την ένταξη στον μηχανισμό, και τη δυνατότητα διαγραφής μέρους του χρέους.

5. **Κώδικας Δεοντολογίας Τραπεζών και Εταιρειών Διαχείρισης Χρέους:** Οι δανειολήπτες μπορούν να ζητήσουν διμερή ρύθμιση, με τις τράπεζες υποχρεωμένες να προτείνουν λύσεις λαμβάνοντας υπόψη τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης.

6. **Ψηφιακή Ενημέρωση & Προστασία από Καταχρηστικές Πρακτικές:** Οι servicers υποχρεούνται πλέον να παρέχουν ψηφιακές πλατφόρμες για λεπτομερή ενημέρωση, ενώ επιβάλλονται αυστηροί κανόνες για την επικοινωνία με τους δανειολήπτες.

Συμπληρωματικά, ο θεσμός της «Δεύτερης Ευκαιρίας» (Ν. 4738/2020), σε πλήρη ισχύ από 1.1.2021, προσφέρει τη δυνατότητα πλήρους απαλλαγής από τα χρέη για φυσικά και νομικά πρόσωπα, επιτρέποντας μια νέα οικονομική αρχή χωρίς το βάρος του παρελθόντος, ενώ για τους ευάλωτους οφειλέτες προβλέπεται η δυνατότητα παραμονής στην κατοικία τους μέσω επαναμίσθωσης.