Ενεργειακή κρίση άνευ προηγουμένου: Ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί παγκόσμια αναταραχή

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει πυροδοτήσει τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος, σύμφωνα με τον Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IAE). Προειδοποίησε ότι θα απαιτηθούν τουλάχιστον έξι μήνες για την πλήρη αποκατάσταση των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή του Κόλπου.

Ο κ. Μπιρόλ τόνισε ότι η διακοπή των ροών φυσικού αερίου είναι διπλάσια σε σχέση με αυτή που παρατηρήθηκε το 2022, εξαιτίας της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Επιπλέον, η απώλεια πετρελαίου είναι μεγαλύτερη από τα σοκ των δεκαετιών του 1970, οι οποίες οδήγησαν σε ύφεση και ελλείψεις καυσίμων παγκοσμίως.

Οι τιμές του πετρελαίου άγγιξαν σχεδόν τα 120 δολάρια το βαρέλι την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς το Ισραήλ και το Ιράν εξαπέλυσαν πυραυλικές επιθέσεις σε στρατηγικούς ενεργειακούς κόμβους στον Κόλπο, όπως το πεδίο φυσικού αερίου Νότιο Παρς και το τεράστιο συγκρότημα Ρας Λαφάν του Κατάρ. Παρά την κλιμάκωση αυτή, ο κ. Μπιρόλ εξέφρασε την άποψη ότι οι πολιτικοί και οι αγορές υποτιμούν ακόμη την έκταση της κρίσης.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το πρόβλημα θα επιδεινωθεί όσο οι ροές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή, η οποία εξάγει το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, παραμένουν μπλοκαρισμένες. “Οι άνθρωποι κατανοούν ότι πρόκειται για μια μεγάλη πρόκληση, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι αντιλαμβάνονται πλήρως το βάθος και τις συνέπειες της κατάστασης”, δήλωσε σε συνέντευξή του.

Ακόμη και αν τερματιστεί ο πόλεμος και ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, ο κ. Μπιρόλ τόνισε ότι “θα χρειαστεί πολύς χρόνος” για την αποκατάσταση των πετρελαϊκών και φυσικών εγκαταστάσεων, πολλές από τις οποίες έχουν κλείσει ή υποστεί ζημιές. “Για κάποιες περιοχές θα χρειαστούν έξι μήνες για να επανέλθουν σε λειτουργία, ενώ άλλες θα χρειαστούν πολύ περισσότερο”, είπε.

Ο κ. Μπιρόλ επισήμανε ότι η καταστροφή ζωτικών αρτηριών, που επηρεάζει την παγκόσμια προμήθεια λιπασμάτων, πετροχημικών, καθώς και θείου και ηλίου, θα πλήξει δραματικά την παγκόσμια οικονομία. “Αυτά τα προϊόντα είναι ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία”, δήλωσε χαρακτηριστικά.

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο IAE ανακοίνωσε την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων από τα παγκόσμια αποθέματα για την ανακούφιση των ελλείψεων στην αγορά, ποσότητα που αντιστοιχεί μόνο στο 20% των συνολικών αποθεμάτων. “Έχουμε ακόμα το 80% στα χέρια μας”, τόνισε ο κ. Μπιρόλ, αναφέροντας ότι έχει ήδη συζητήσει με χώρες όπως ο Καναδάς, το Μεξικό, η Βραζιλία και η Νορβηγία για την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ωστόσο, επεσήμανε ότι οι επιπλέον ροές δεν θα λύσουν την απώλεια ενέργειας από τη Μέση Ανατολή. “Η πιο σημαντική ενέργεια είναι η αποκατάσταση των διελεύσεων μέσω των Στενών”, δήλωσε.

Επιπλέον, προειδοποίησε τους πολιτικούς στην Ευρώπη να μην χαλαρώσουν τους περιορισμούς στην ρωσική ενέργεια, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να επαναλάβουν το λάθος της υπερβολικής εξάρτησης από τις ροές ενέργειας από τη Μόσχα.

Ο κ. Μπιρόλ υποστήριξε ότι η χρήση ρωσικού φυσικού αερίου είναι οικονομικά ατεκμηρίωτη, καθώς η τιμή του είναι παραδοσιακά συνδεδεμένη με την τιμή του πετρελαίου. “Το ρωσικό φυσικό αέριο θα κόστιζε κοντά στην τρέχουσα τιμή του αερίου στην Ευρώπη”, ανέφερε. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην καταστροφή των αγωγών Nord Stream της Ρωσίας και στην υποβάθμιση της φήμης της Ρωσίας ως αξιόπιστου και μακροπρόθεσμου προμηθευτή.

Τέλος, προέβλεψε ότι η ενεργειακή κρίση θα προκαλέσει ένα κύμα πολιτικών αλλαγών σε κυβερνήσεις παγκοσμίως, συγκρίνοντάς το με τις αντιδράσεις των πολιτικών μετά τα σοκ του πετρελαίου του 1973 και του 1979. “Υπήρξαν τρεις απαντήσεις. Πάνω από το 40% της πυρηνικής ενέργειας που έχουμε σήμερα κατασκευάστηκε ως απάντηση σε εκείνη την κρίση. Η ποσότητα καυσίμου που καταναλώνει το μέσο αυτοκίνητο μειώθηκε κατά το ήμισυ μέσα στα 10 χρόνια μετά το σοκ. Και οι χώρες άλλαξαν τις εμπορικές τους διαδρομές”, δήλωσε.