Η ελληνική αγορά λιπασμάτων αντέχει, αλλά η κυβέρνηση εξετάζει μέτρα στήριξης
Παρά τις διεθνείς αναταράξεις και την άνοδο των τιμών, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εξετάζει πλαφόν ή επιδοτήσεις για τους αγρότες.
Η ελληνική αγορά λιπασμάτων δείχνει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, παρά τα παγκόσμια προβλήματα που έχουν προκύψει, ιδίως λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, καθώς η περίοδος αυτή είναι κρίσιμη για την προμήθεια λιπασμάτων από τους αγρότες και οι τιμές παρουσιάζουν διακυμάνσεις, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με την κυβέρνηση, εξετάζει το ενδεχόμενο άμεσης παρέμβασης. Οι πιθανές λύσεις περιλαμβάνουν την επιβολή πλαφόν στις τιμές ή την παροχή επιδοτήσεων στους παραγωγούς, με αποφάσεις να αναμένονται εντός της εβδομάδας.
Τις παραπάνω πληροφορίες αποκάλυψε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ. «Οι κατευθύνσεις είναι δύο: είτε το πλαφόν, είτε γενικότερες ενισχύσεις», ανέφερε, επιβεβαιώνοντας ότι «εντός της εβδομάδας θα ληφθούν αποφάσεις για το συγκεκριμένο ζήτημα».
Ο Υπουργός εξήγησε ότι η αύξηση στις τιμές των λιπασμάτων συνδέεται άμεσα με την άνοδο του κόστους της ενέργειας, και ειδικότερα του πετρελαίου, μια εξέλιξη που ήδη ασκεί πιέσεις στην αγροτική παραγωγή. Αυτό συμβαίνει σε μια κρίσιμη περίοδο, όπου οι αγρότες προμηθεύονται τα λιπάσματα που είναι απαραίτητα για την επίτευξη των επιθυμητών ποσοτικών και ποιοτικών αποτελεσμάτων στις καλλιέργειές τους.
Είναι αξιοσημείωτο ότι, εξαιτίας της γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή, έχει ήδη επιβληθεί πλαφόν σε βασικά είδη πρώτης ανάγκης και στα καύσιμα.
Επάρκεια λιπασμάτων σε Ελλάδα και Ευρώπη, αλλά αβεβαιότητα στην αγορά
Ο κ. Ελευθέριος Ρουμελιώτης, Managing Director της Yara Ελλάς, επιβεβαιώνει την πίεση στην αγορά λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, αλλά τονίζει ότι δεν παρατηρούνται σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό της ελληνικής αγοράς. «Η υφιστάμενη γεωπολιτική αστάθεια ασκεί, όντως, έντονες πιέσεις στις αγορές λιπασμάτων, καθώς η αύξηση του κόστους ενέργειας και των πρώτων υλών οδηγεί σε σημαντική άνοδο του κόστους παραγωγής σε διεθνές επίπεδο», σημειώνει.
Παρόλο που η Ελλάδα εισάγει σημαντικές ποσότητες λιπασμάτων, δεν παρατηρούνται, προς το παρόν, σοβαρές διαταραχές στον εφοδιασμό. Ωστόσο, το γενικότερο περιβάλλον δημιουργεί ουσιαστική αβεβαιότητα τόσο για τους Έλληνες παραγωγούς όσο και για ολόκληρη την αγροδιατροφική αλυσίδα. «Τα λιπάσματα δεν αποτελούν ένα απλό εμπορεύσιμο αγαθό, δεδομένου ότι η μισή παγκόσμια παραγωγή τροφίμων εξαρτάται από αυτά και από τη διασφάλιση σταθερών και αξιόπιστων αλυσίδων εφοδιασμού», τονίζει ο κ. Ρουμελιώτης.
Η Yara, με περιορισμένη έκθεση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, βρίσκεται σε ισχυρή θέση να διαχειριστεί την αστάθεια μέσω του παγκόσμιου συστήματος εφοδιασμού της, το οποίο παρέχει την απαραίτητη ευελιξία. «Προς το παρόν, δεν εξετάζουμε το ενδεχόμενο περιορισμού της παραγωγής στην Ευρώπη», προσθέτει. Η τρέχουσα αστάθεια, πάντως, υπογραμμίζει την ανάγκη για μια ανθεκτική αλυσίδα αξίας λιπασμάτων για την Ελλάδα και την Ευρώπη, ιδίως σε περιόδους αβεβαιότητας.
Η Fertilizers Europe επιβεβαιώνει την επάρκεια λιπασμάτων στην ευρωπαϊκή αγορά, παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωσή της, προς το παρόν δεν υπάρχουν προβλήματα διαθεσιμότητας στην ευρωπαϊκή αγορά, χάρη στην υψηλή παραγωγή των Ευρωπαίων παραγωγών και τα πολύ υψηλά επίπεδα εισαγωγών το δ’ τρίμηνο του 2025. Ωστόσο, εάν η κατάσταση επιδεινωθεί, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να εξετάσουν την ενίσχυση της βοήθειας προς τους Ευρωπαίους αγρότες, υποστηρίζοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λιπασμάτων.
Βαριά εκτεθειμένη η Ασία – Ανησυχία για παγκόσμιο σοκ στα τρόφιμα
Ενώ η ευρωπαϊκή αγορά παρουσιάζει μια σχετικά ήπια επίδραση, η εικόνα είναι διαφορετική παγκοσμίως, ιδίως σε ασιατικές χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το LNG των χωρών του Κόλπου. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι, εάν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επιδεινωθεί, το σοκ στα τρόφιμα θα είναι χειρότερο από αυτό που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Οι ιρανικές επιθέσεις σε χώρες του Κόλπου έχουν θέσει εκτός λειτουργίας σημαντικό μέρος της παραγωγής ουρίας στη Μέση Ανατολή, του πιο διαδεδομένου αζωτούχου λιπάσματος παγκοσμίως. Παράλληλα, η έλλειψη φυσικού αερίου έχει αναγκάσει παραγωγούς λιπασμάτων σε ολόκληρη τη Νότια Ασία να περιορίσουν την παραγωγή τους, όπως αναφέρουν οι Financial Times.
Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας δεδομένων Kpler, από τους 2,1 εκατομμύρια τόνους ουρίας που κανονικά θα είχαν φορτωθεί για εξαγωγή τις τελευταίες δύο εβδομάδες, περίπου οι μισοί έχουν επηρεαστεί ή δεν έχουν διακινηθεί. Ταυτόχρονα, περισσότεροι από 1,1 εκατομμύρια τόνοι λιπασμάτων και πρώτων υλών για την παραγωγή τους, συμπεριλαμβανομένων 570.000 τόνων ουρίας, παραμένουν «εγκλωβισμένοι» στον Περσικό Κόλπο.
Τα αζωτούχα λιπάσματα, που στηρίζουν περίπου το 50% της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων, παράγονται από αμμωνία με τη χρήση φυσικού αερίου, του οποίου η τιμή έχει εκτοξευθεί από την έναρξη του πολέμου. Όλα αυτά συμβαίνουν σε περίοδο σποράς, με την ανησυχία για χαμηλότερες αποδόσεις σε βασικές καλλιέργειες να αυξάνεται.
Το κόστος της ουρίας έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 40% από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης αγορών πρώτων υλών. Η παγκόσμια αγορά ουρίας ανέρχεται σε περίπου 196 εκατομμύρια τόνους ετησίως, εκ των οποίων μόλις 57 εκατομμύρια τόνοι διακινούνται μέσω διεθνούς εμπορίου. Αυτό σημαίνει ότι διαταραχές στις εξαγωγές από μία μόνο περιοχή μπορούν να μεταδοθούν ταχύτατα σε ολόκληρη την αγορά λιπασμάτων, προειδοποιεί ο αναλυτής της CRU, Κρις Λόσον. Η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί σύντομα, καθώς οι παραγωγοί μπορούν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους μόνο όσο διαθέτουν αποθηκευτικό χώρο για τα απούλητα φορτία. Παρατεταμένες διακοπές μπορεί να οδηγήσουν σε κλείσιμο περισσότερων μονάδων, ενδεχομένως και μόνιμο.