Νέο Προεδρικό Διάταγμα για την εκτός σχεδίου δόμηση: Πέντε βήματα έως την οριστική λύση

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) προχωρά με σχέδιο πέντε βημάτων για την οριστική αντιμετώπιση του ζητήματος της εκτός σχεδίου δόμησης, φιλοδοξώντας να αποκαταστήσει την οικοδομησιμότητα σε παρόδιες ιδιοκτησίες εκτός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων και οικισμών. Ο σχεδιασμός, όπως παρουσιάστηκε από τον Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, Ευθύμιο Μπακογιάννη, στοχεύει στην έκδοση Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίζει τους κανόνες αναγνώρισης των δρόμων που παρέχουν δικαίωμα δόμησης, ευθυγραμμισμένο με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αφορά χιλιάδες ιδιοκτησίες σε όλη τη χώρα, καθώς η έκδοση οικοδομικών αδειών έχει “παγώσει” εδώ και χρόνια μετά από σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ.

**Τα πέντε στάδια της διαδικασίας:**

1. **Ανάθεση και εκπόνηση μελετών αναγνώρισης οδών:** Το πρώτο βήμα περιλαμβάνει την καταγραφή του υφιστάμενου οδικού δικτύου σε 981 Δημοτικές Ενότητες. Οι μελέτες θα αποτυπώσουν τους δρόμους σε εκτός σχεδίου περιοχές και θα εξετάσουν τη δυνατότητά τους να χαρακτηριστούν κοινόχρηστοι. Οι μελέτες για τα νησιά έχουν ολοκληρωθεί, ενώ για την ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη έχουν υπογραφεί συμβάσεις. Η ολοκλήρωση της καταγραφής αναμένεται έως τις 30 Ιουνίου 2026, με την όλη διαδικασία να χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, που επιβάλλει αυστηρό χρονοδιάγραμμα.

2. **Σύνταξη Προεδρικού Διατάγματος για τα κριτήρια αναγνώρισης οδών:** Μετά τις μελέτες, το ΥΠΕΝ θα εκπονήσει σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος, θέτοντας πολεοδομικά κριτήρια για την αναγνώριση των δρόμων. Η επεξεργασία του σχεδίου αναμένεται το καλοκαίρι του 2026 και θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση.

3. **Νομοθετική εξουσιοδότηση για την έκδοση του ΠΔ:** Παράλληλα, θα προωθηθεί στη Βουλή νομοθετική ρύθμιση που θα παρέχει την απαραίτητη εξουσιοδότηση για την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος, δημιουργώντας το θεσμικό πλαίσιο.

4. **Προληπτικός έλεγχος από το Συμβούλιο της Επικρατείας:** Το σχέδιο του Προεδρικού Διατάγματος θα σταλεί στο ΣτΕ για προληπτικό έλεγχο νομιμότητας, ο οποίος αναμένεται να γίνει τον Οκτώβριο ή Νοέμβριο του 2026, με την ολοκλήρωσή του να διαρκεί τρεις έως πέντε μήνες.

5. **Κύρωση του πολεοδομικά αναγνωρισμένου οδικού δικτύου:** Τέλος, μετά τον έλεγχο και την έκδοση του ΠΔ, θα κυρωθεί το οδικό δίκτυο που αναγνωρίζεται ως κοινόχρηστο. Η διαδικασία αυτή εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί στις αρχές του 2027, αποκαθιστώντας τη δυνατότητα δόμησης για τα παρόδια οικόπεδα.

**Τα κριτήρια αναγνώρισης δρόμων:**
Οι μελέτες θα εξετάσουν πέντε βασικές κατηγορίες στοιχείων: ορθοεικόνες και αεροφωτογραφίες πριν από το 1977, οδοί που προκύπτουν από αναδασμούς ή αγροτικές διανομές, δρόμοι στη ζώνη παραλίας, οδοί που οδηγούν σε δημόσιες υποδομές (αρχαιολογικοί χώροι, νοσοκομεία κ.ά.) και δασικές οδοί που αποτυπώνονται στα κτηματολογικά διαγράμματα ή έχουν αναγνωριστεί δικαστικά.

Παράλληλα, το ΥΠΕΝ προωθεί τον συνολικό πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας μέσω Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ και ΕΠΣ). Εκτιμάται ότι περίπου το 40% των μελετών δεν θα προλάβει την προθεσμία χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, για το οποίο εξετάζεται η δημιουργία παράλληλου χρηματοδοτικού προγράμματος μέσω του Πράσινου Ταμείου.

Η αποκατάσταση της οικοδομησιμότητας στις εκτός σχεδίου περιοχές αποτελεί μια κρίσιμη μεταρρύθμιση, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2027, θέτοντας ένα σαφές και σταθερό πλαίσιο για την ανάπτυξη αυτών των περιοχών.