Η πολιτική του “America First” και ο κίνδυνος για την παγκόσμια σταθερότητα

Η αμερικανική κυβέρνηση, ακολουθώντας την πολιτική του “America First”, χαράσσει τη δική της εξωτερική πολιτική, απορρίπτοντας συμμαχίες και τη διπλωματική νομιμότητα. Η πρόσφατη επίθεση, που πραγματοποιήθηκε από τις ΗΠΑ μαζί με το Ισραήλ, αιφνιδίασε πολλούς συμμάχους, οι οποίοι δεν ενημερώθηκαν εγκαίρως. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επίθεση που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια ταξιδιού ανώτερου μέλους της ιταλικής κυβέρνησης στο Ντουμπάι, ο οποίος, όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, “δεν είχε ιδέα” για τα συμβαίνοντα.

Δέκα ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου, ο κόσμος βυθίζεται σε μια αποπροσανατολιστική δίνη. Σύμμαχοι αρχίζουν να εκφράζουν τον εκνευρισμό τους, αντιμέτωποι με το αυξανόμενο κόστος ζωής για τους πολίτες τους, αλλά και με τον φόβο μιας πιθανής μεταναστευτικής κρίσης σε περίπτωση κατάρρευσης του Ιράν. Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για τις μελλοντικές εξελίξεις, καθώς εάν ακολουθήσουν καταστολές αντί για επανάσταση, οι πολίτες του Ιράν θα υποστούν ακόμη βαρύτερο τίμημα. Ένας πόλεμος που θα οδηγήσει σε εμφύλιο πόλεμο και αποσταθεροποίηση, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές συνέπειες και μια προσφυγική κρίση.

Ο πόλεμος αυτός δημιουργεί νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες για τις χώρες της Δύσης και της Μέσης Ανατολής, οι οποίες αντιμετωπίζουν την πρόκληση να ζήσουν με τον Τραμπ, αλλά ταυτόχρονα και χωρίς αυτόν. Η ανατροπή του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις ΗΠΑ, αντικατοπτρίζει τη δήλωση του στενού συνεργάτη του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ, ότι “οι ισχυρές χώρες μπορούν να κυβερνούν με τη βία”. Ο Τραμπ, με τον εκρηκτικό χαρακτήρα, την αποδοχή τεράστιων κινδύνων και την “αλλεργία” του στη στρατηγική, έχει καταστήσει την κορυφαία υπερδύναμη του κόσμου την πιο ανησυχητική επιρροή.

Παρά τη στρατιωτική ευπάθεια της Ευρώπης, οι Ευρωπαίοι πρόεδροι και πρωθυπουργοί προσπαθούν να διαχειριστούν τη νέα κατάσταση. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ενώ δεν “έγκρινε” επιθέσεις “εκτός του διεθνούς δικαίου”, έστειλε αεροπλανοφόρο για την προστασία των γαλλικών συμφερόντων. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, σε συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο, εξέφρασε κοινές ανησυχίες για τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα του Ιράν. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, όμως, απαγόρευσε τη χρήση αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ισπανία για επιθέσεις κατά του Ιράν, κατηγορώντας τις ΗΠΑ ότι παίζουν “ρωσική ρουλέτα με το πεπρωμένο εκατομμυρίων ανθρώπων”.

Στον Κόλπο, οι ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις και οι επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει αναστάτωση στο Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία, το Ομάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Μπαχρέιν. Η διακοπή της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Κατάρ και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκαλούν οικονομικό χάος. Η κυβέρνηση Τραμπ, ωστόσο, φάνηκε να εκπλήσσεται από τα αντίποινα του Ιράν, γεγονός που υποδηλώνει την επιπολαιότητα του σχεδιασμού του Λευκού Οίκου.

Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι δεν είχαν προβλέψει πλήρως τον βαθμό στον οποίο το Ιράν θα χτυπούσε μη στρατιωτικούς στόχους στα κράτη του Κόλπου. Η ένταση των επιθέσεων έχει μειωθεί, ωστόσο, το οπλοστάσιο του Ιράν παραμένει ισχυρό. Οι επιθέσεις προκάλεσαν θανάτους και τραυματισμούς, αυξάνοντας την ανησυχία στην περιοχή. Ο Εμίρης του Κατάρ τόνισε τη “σημασία της συγκράτησης της κρίσης και της εντατικοποίησης της διπλωματίας”, ενώ το Ομάν προειδοποίησε ότι η περιοχή βρίσκεται σε “επικίνδυνο σημείο καμπής”.

Κυβερνητικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι του Κόλπου εκφράζουν τον εκνευρισμό τους για τον “απάνθρωπο” τόνο της Ουάσινγκτον, καθώς οι οικονομίες τους επηρεάζονται. Το τελικό αποτέλεσμα του πολέμου μπορεί να οδηγήσει σε ένα αναδιαμορφωμένο καθεστώς στο Ιράν, το οποίο, αν και μικρότερη εξωτερική απειλή, θα απαιτεί τακτικές στρατιωτικές επιθέσεις για να παραμείνει υπό έλεγχο. Ενώ κανείς δεν επιθυμεί το χάος μιας κοινωνικής κατάρρευσης στο Ιράν, ο Τραμπ μπορεί να αποχωρήσει, αφήνοντας τους άλλους να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες.

Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να έχει εμμονή με την ευρωπαϊκή αδυναμία, επικρίνοντας τους συμμάχους που “διστάζουν και αμφιταλαντεύονται σχετικά με τη χρήση βίας”. Η επίδειξη μιας αποτελεσματικής αμυντικής ικανότητας θα μπορούσε να “συγχωρηθεί” στην Ουάσινγκτον. Η στάση απέναντι στις ΗΠΑ στον Κόλπο θα διαμορφωθεί από τις συνέπειες του πολέμου και τη συμπεριφορά του Ιράν. Υπάρχει η πιθανότητα η οργή εναντίον του Ιράν να οδηγήσει ορισμένα κράτη του Κόλπου σε πιο ευνοϊκή θεώρηση της ομαλοποίησης των σχέσεων με το Ισραήλ.

Ωστόσο, ακούγεται “αυξανόμενη ανησυχία” για τις τελευταίες στρατιωτικές ενέργειες του Ισραήλ, με κάποιους ακροδεξιούς υπουργούς να εκφράζουν την επιθυμία τους να ελέγξουν εδάφη μέχρι τον Ευφράτη και τον Τίγρη. Υπάρχει ο φόβος ότι, καταστρέφοντας το Ιράν, θα αναδειχθεί το Ισραήλ ως η νέα ηγεμονική δύναμη στην περιοχή. Η στρατηγική του Τραμπ, να γκρεμίζει τις δομές πριν δει πού θα πέσουν τα κομμάτια και να κηρύσσει τη νίκη του, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη και αδύνατο να προβλεφθεί από τους συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.