ΕΦΕΤ: Νέα εγκύκλιος διευκρινίζει τις υποχρεώσεις εκπαίδευσης προσωπικού σε επιχειρήσεις τροφίμων

Ο Εθνικός Οργανισμός Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) εξέδωσε νέα εγκύκλιο με στόχο να ξεκαθαρίσει το τοπίο σχετικά με την υποχρέωση των επιχειρήσεων τροφίμων να εκπαιδεύουν το προσωπικό τους μέσω των προγραμμάτων του. Η διευκρίνιση αυτή έρχεται σε συνέχεια ερωτημάτων που τέθηκαν στον Οργανισμό από φορείς εκπαίδευσης, επιχειρήσεις και επαγγελματίες του κλάδου, αποσκοπώντας στην ορθή εφαρμογή της Υπουργικής Απόφασης 110581/2025 και της εγκυκλίου 7151/23-06-2026.

Η ασφάλεια των τροφίμων αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση των επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 852/2004, ο οποίος επιτάσσει την εφαρμογή διαδικασιών βασισμένων στις αρχές του συστήματος HACCP. Η νέα παρέμβαση του ΕΦΕΤ στοχεύει στην αποσαφήνιση του κανονιστικού πλαισίου, διασφαλίζοντας την επαρκή εκπαίδευση των εργαζομένων που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.

Το θεσμικό πλαίσιο για την εκπαίδευση του προσωπικού

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και την ελληνική νομοθεσία, όλες οι επιχειρήσεις τροφίμων οφείλουν να εγγυώνται την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων. Αυτή η υποχρέωση πηγάζει από την ανάγκη εφαρμογής διαδικασιών αυτοελέγχου, οι οποίες βασίζονται στις αρχές HACCP και έχουν σκοπό τον εντοπισμό και την πρόληψη πιθανών κινδύνων για την ασφάλεια των τροφίμων.

Ωστόσο, η μορφή και η έκταση της εκπαίδευσης ποικίλλουν, ανάλογα με την κατηγορία επικινδυνότητας στην οποία ανήκει η επιχείρηση. Τα κριτήρια που καθορίζουν αυτή την κατάταξη περιλαμβάνουν τη φύση των διεργασιών, το είδος των τροφίμων, τον τρόπο κατανάλωσης, το μέγεθος της επιχείρησης και τον πληθυσμό-στόχο. Με βάση αυτά, οι επιχειρήσεις κατατάσσονται σε χαμηλής, μεσαίας ή υψηλής επικινδυνότητας, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τις υποχρεώσεις τους στην εκπαίδευση του προσωπικού.

Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να ακολουθούν τα προγράμματα του ΕΦΕΤ

Η εγκύκλιος ορίζει ότι ορισμένες κατηγορίες επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να καταρτίζουν το προσωπικό τους σύμφωνα με τα εγκεκριμένα προγράμματα εκπαίδευσης του ΕΦΕΤ. Αυτό αφορά κυρίως επιχειρήσεις χαμηλής επικινδυνότητας, οι οποίες δεν είναι υποχρεωμένες να αναπτύξουν πλήρες σύστημα HACCP και διεκπεραιώνουν απλές διαδικασίες χειρισμού τροφίμων. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται ενδεικτικά παντοπωλεία, οπωροπωλεία, καφεκοπτεία, περίπτερα, καφετέριες, κυλικεία σχολείων, αναψυκτήρια και καταστήματα πώλησης κατεψυγμένων τροφίμων.

Επιχειρήσεις μεσαίας επικινδυνότητας

Οι επιχειρήσεις μεσαίας επικινδυνότητας χωρίζονται σε δύο υποκατηγορίες. Στην πρώτη, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται επίσης να εφαρμόζουν τα προγράμματα εκπαίδευσης του ΕΦΕΤ. Τέτοιες είναι τα μικρά ξενοδοχεία που σερβίρουν μόνο πρωινό, τα μικρά σούπερ μάρκετ, τα κρεοπωλεία, τα ζαχαροπλαστεία, τα αρτοποιεία, τα ιχθυοπωλεία και τα εστιατόρια, ταβέρνες και πιτσαρίες που δεν αποτελούν μέρος μεγάλων αλυσίδων.

Αντιθέτως, στη δεύτερη υποκατηγορία ανήκουν επιχειρήσεις που, λόγω του μεγέθους ή της πολυπλοκότητας των δραστηριοτήτων τους, οφείλουν να εφαρμόζουν πλήρες σύστημα HACCP. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν τα δικά τους εσωτερικά προγράμματα εκπαίδευσης, καθιστώντας προαιρετική την εφαρμογή των προγραμμάτων του ΕΦΕΤ.

Επιχειρήσεις υψηλής επικινδυνότητας

Οι επιχειρήσεις υψηλής επικινδυνότητας, οι οποίες είναι υποχρεωμένες σε πλήρη εφαρμογή HACCP, δεν υποχρεούνται στην τήρηση των προγραμμάτων του ΕΦΕΤ. Ωστόσο, είναι επιτακτικό να διασφαλίζουν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους μέσω εσωτερικών προγραμμάτων κατάρτισης. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται βιομηχανίες τροφίμων, επιχειρήσεις παραγωγής σύνθετων τροφίμων και catering, νοσοκομεία, κλινικές, ιδρύματα, κατασκηνώσεις και μεγάλες επιχειρήσεις παραγωγής ή επεξεργασίας τροφίμων.

Τεκμηρίωση και έλεγχοι

Ο ΕΦΕΤ τονίζει ότι κατά τη διάρκεια των ελέγχων, οι επιχειρήσεις πρέπει να αποδεικνύουν την επαρκή εκπαίδευση του προσωπικού τους, προσκομίζοντας σχετικά αρχεία, όπως υλικό εκπαίδευσης, παρουσιολόγια, αξιολογήσεις επάρκειας και προγραμματισμό επαναληπτικής κατάρτισης. Οι επιχειρήσεις που δεν υποχρεούνται να εφαρμόζουν τα προγράμματα του ΕΦΕΤ μπορούν, αν το επιθυμούν, να τα αξιοποιούν προαιρετικά.

Οι δήμοι, αν και δεν εμπλέκονται άμεσα στην εκπαίδευση, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο μέσω της εποπτείας και του ελέγχου των επιχειρήσεων υγειονομικού ενδιαφέροντος (ΚΥΕ). Η εγκύκλιος κοινοποιείται και σε φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης για ενημέρωση και εφαρμογή. Συγκεκριμένα, οι δήμοι εμπλέκονται μέσω της αδειοδότησης, της εποπτείας των ΚΥΕ και της συνεργασίας σε ελέγχους υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων. Επίσης, οι δημοτικές δομές που διαχειρίζονται τρόφιμα, όπως κυλικεία, παιδικοί σταθμοί και κοινωνικές δομές σίτισης, λειτουργούν ως υπεύθυνες επιχειρήσεις τροφίμων και οφείλουν να διασφαλίζουν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους. Τέλος, οι δήμοι συμβάλλουν στην ενημέρωση των τοπικών επιχειρήσεων για αλλαγές στη νομοθεσία.