Η Κεντρική Διοίκηση αφήνει τους Δήμους να «πνιγούν» στα στρώματα

Η αδράνεια της κεντρικής διοίκησης μετακυλίει το βάρος της περιβαλλοντικής διαχείρισης στους δήμους, όπως κατήγγειλε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ ο Δήμαρχος Αμαρουσίου, Θεόδωρος Αμπατζόγλου. Το ζήτημα που έθεσε αφορά τη διαχείριση των παλαιών στρωμάτων ύπνου, ένα πρόβλημα που πλέον αγγίζει σύσσωμη την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Εκατοντάδες χιλιάδες ογκώδη απόβλητα παραμένουν εκτός οποιουδήποτε οργανωμένου συστήματος ανακύκλωσης, με αποτέλεσμα οι δήμοι να καλούνται να διαχειριστούν μια κατάσταση για την οποία ούτε έχουν την αρμοδιότητα ούτε διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία.

Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, περίπου 450.000 στρώματα εγκαταλείπονται κάθε χρόνο στους δρόμους ή οδηγούνται σε χώρους ταφής, χωρίς να γίνεται καμία προσπάθεια ανακύκλωσής τους, παρά το γεγονός ότι αποτελούν ρεύμα αποβλήτων με υψηλό ποσοστό αξιοποιήσιμων υλικών. Τα εγκαταλελειμμένα στρώματα έχουν γίνει καθημερινό θέαμα σε αστικές και τουριστικές περιοχές, προκαλώντας περιβαλλοντική επιβάρυνση, αισθητική υποβάθμιση των πόλεων και αυξημένο λειτουργικό κόστος καθαριότητας για τους δήμους. «Το τρώμε στο κεφάλι όλοι οι δήμαρχοι», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Αμπατζόγλου, περιγράφοντας την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι δημοτικές υπηρεσίες.

Η αγορά, ωστόσο, φαίνεται να είναι έτοιμη. Ο κλάδος της στρωματοποιίας, όπως αποκάλυψε ο Δήμαρχος Αμαρουσίου μετά από επαφές με μεγάλες εταιρείες του χώρου, έχει ήδη καταθέσει πρόταση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος εδώ και περίπου 2,5 χρόνια. Ζητά τη δημιουργία ανεξάρτητου ρεύματος εναλλακτικής διαχείρισης, ώστε οι ίδιες οι εταιρείες να αναλάβουν τη συλλογή και ανακύκλωση των παλαιών στρωμάτων, εφαρμόζοντας στην πράξη τη Διευρυμένη Ευθύνη Παραγωγού. Παρόλα αυτά, η απαιτούμενη υπουργική ρύθμιση δεν έχει ακόμη εκδοθεί, αφήνοντας το σύστημα «παγωμένο» και τους δήμους εκτεθειμένους. Για το λόγο αυτό, ζήτησε την άμεση ενεργοποίηση του αρμόδιου Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Περιβάλλοντος, κ. Γραφάκου, ώστε να προχωρήσει η θεσμική λύση.

Επιπλέον, ο Δήμαρχος Αμαρουσίου έθεσε ένα δεύτερο κρίσιμο ζήτημα που αφορά τη συνολική λειτουργία του συστήματος ανακύκλωσης. Εξαιτίας της χρήσης παρωχημένων στοιχείων (έτους 2020) από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), δήμοι που εφαρμόζουν προηγμένα μοντέλα ανακύκλωσης, με υπόλειμμα ακόμη και μόλις 5%, καταλήγουν να επιβαρύνονται οικονομικά διπλά. Πληρώνουν ταυτόχρονα τον ιδιώτη διαχειριστή ΚΔΑΥ και τον ΕΔΣΝΑ, παρότι έχουν επιτύχει υψηλές επιδόσεις ανακύκλωσης. Η μη επικαιροποίηση των δεδομένων, παρά τα σχετικά αιτήματα της Αυτοδιοίκησης, δημιουργεί μια στρεβλή κατάσταση, όπου οι δήμοι που επενδύουν στην ανακύκλωση τιμωρούνται αντί να επιβραβεύονται.

Η παρέμβαση του Δημάρχου Αμαρουσίου ανέδειξε μια ευρύτερη παθογένεια στην Ελλάδα: πολλά ρεύματα αποβλήτων διαθέτουν τεχνικές λύσεις και επενδυτικό ενδιαφέρον, αλλά παραμένουν εκτός κυκλικής οικονομίας λόγω καθυστερήσεων σε εφαρμοστικές αποφάσεις. Στην περίπτωση των στρωμάτων, έως και 85% των υλικών μπορεί να ανακτηθεί, περιλαμβάνοντας μέταλλα, αφρούς και κλωστοϋφαντουργικά υλικά. Όμως, χωρίς ενεργό σύστημα συλλογής, καταλήγουν στην ταφή, με διπλό αποτέλεσμα: περιβαλλοντική απώλεια πόρων και οικονομική επιβάρυνση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και, τελικά, των πολιτών. Η συζήτηση στο ΔΣ της ΚΕΔΕ κατέδειξε ότι η μετάβαση στην κυκλική οικονομία δεν αποτελεί πλέον ζήτημα σχεδιασμού, αλλά ζήτημα πολιτικής ενεργοποίησης. Οι δήμοι δεν ζητούν νέες αρμοδιότητες, αλλά ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο, επικαιροποιημένα δεδομένα και την εφαρμογή των ήδη έτοιμων λύσεων. Μέχρι τότε, τα στρώματα θα συνεχίσουν να συσσωρεύονται στους δρόμους, και το κόστος θα συνεχίσει να «πέφτει» στους δήμους.