Νέα Ψηφιακή Εποχή: Καταργείται η έκδοση πιστοποιητικών γέννησης και οικογενειακής κατάστασης

Το Υπουργείο Εσωτερικών, με την εγκύκλιο με αριθ. πρωτ. ΔΙΔΔΔΗ/Φ.16/οικ.2923/18-02-2026, εγκαινιάζει μία νέα εποχή για τις δημόσιες διοικητικές διαδικασίες, παρέχοντας αναλυτικές διευκρινίσεις για την εφαρμογή της αυτεπάγγελτης αναζήτησης και την κατάργηση της έκδοσης των πιστοποιητικών γέννησης και οικογενειακής κατάστασης. Αυτή η σημαντική αλλαγή, που αποσκοπεί στην απλούστευση των διαδικασιών για τους πολίτες, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή από τις 10 Οκτωβρίου 2025.

Η εγκύκλιος, η οποία υπογράφεται από τον Γενικό Γραμματέα Εσωτερικών & Οργάνωσης Αθανάσιο Μπαλέρμπα και τον Γενικό Γραμματέα Δημόσιας Διοίκησης Ιωάννη Φουστανάκη, έρχεται να απαντήσει σε πρακτικά ερωτήματα υπηρεσιών και δήμων, ξεκαθαρίζοντας το νέο νομοθετικό πλαίσιο.

**Το Νομοθετικό Πλαίσιο και η Σημασία της Αλλαγής**

Η ρύθμιση βασίζεται σε θεμελιώδη νομοθετήματα, όπως τα άρθρα 32 και 50 του Νόμου 5099/2024, την Κοινή Υπουργική Απόφαση 19173/08-04-2025 για την κατάργηση των συγκεκριμένων πιστοποιητικών, τις διατάξεις για το Ειδικό Μητρώο Δικαιολογητικών (Μη.Δικ.) και τη λειτουργία του μέσω διαλειτουργικότητας, καθώς και την εγκύκλιο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την ηλεκτρονική αυτεπάγγελτη αναζήτηση δικαιολογητικών μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας και του gov.gr.

Από τις 10 Απριλίου 2025, οι πολίτες δεν υποχρεούνται πλέον να προσκομίζουν πιστοποιητικό γέννησης ή οικογενειακής κατάστασης για διοικητικές διαδικασίες. Η ολοκληρωτική κατάργηση της έκδοσης για διοικητική χρήση, τόσο κατόπιν φυσικής αίτησης όσο και ηλεκτρονικά, ολοκληρώνεται από τις 10 Οκτωβρίου 2025, θέτοντας τέλος σε μια χρονοβόρα γραφειοκρατική διαδικασία.

**Αλλαγές στις Σχέσεις Κράτους – Πολίτη: Αυτεπάγγελτη Αναζήτηση και Ψηφιακή Διαλειτουργικότητα**

Η βασική τομή αυτής της μεταρρύθμισης είναι η μετατόπιση της ευθύνης. Οι δημόσιες υπηρεσίες είναι πλέον υποχρεωμένες να αναζητούν αυτεπαγγέλτως τα απαιτούμενα πιστοποιητικά. Η άντληση αυτών των πληροφοριών γίνεται ηλεκτρονικά και σε πραγματικό χρόνο, αξιοποιώντας την τεχνολογία της διαλειτουργικότητας και την Ενιαία Ψηφιακή Πύλη (gov.gr). Αυτή η υποχρέωση ισχύει τόσο για διαδικασίες που ξεκινούν από αίτηση του πολίτη, όσο και για εκείνες που ενεργοποιούνται αυτεπαγγέλτως από τη διοίκηση, όπως οι έλεγχοι.

Κρίσιμη προϋπόθεση για την απρόσκοπτη λειτουργία αυτής της νέας διαδικασίας είναι η δημοσίευση όλων των διοικητικών διαδικασιών που απαιτούν τα εν λόγω δικαιολογητικά στο Ειδικό Μητρώο Δικαιολογητικών (ΕΜΔΔ-Μίτος), σύμφωνα με το άρθρο 90 του ν. 4727/2020.

**Εξαιρέσεις και Ειδικές Περιπτώσεις**

Παρότι η τάση είναι η πλήρης ψηφιοποίηση, υπάρχουν εξαιρέσεις. Τα πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης εξακολουθούν να εκδίδονται, κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου, όταν προορίζονται για δικαστική χρήση, χρήση στον ιδιωτικό τομέα, ή χρήση στην αλλοδαπή. Στις περιπτώσεις αυτές, η έκδοση ακολουθεί τους γενικούς κανόνες των δημοτολογίων.

Επιπλέον, η εγκύκλιος αναγνωρίζει περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας ψηφιακής αναζήτησης, όπως: πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης με «παρατηρήσεις» ή πρώην συζύγους, πιστοποιητικό πατρικής ενεργής μερίδας, περιπτώσεις χωρίς ΑΦΜ (π.χ. Έλληνες κάτοικοι εξωτερικού), και αδυναμία ανεύρεσης ΑΦΜ (π.χ. ειδικές περιπτώσεις ασθενών). Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα δικαιολογητικά αναζητούνται αυτεπαγγέλτως «με κάθε πρόσφορο τρόπο», βάσει της παρ. 3 του άρθρου 32 του ν. 5099/2024.

**Ρητές Απαγορεύσεις Έκδοσης**

Η εγκύκλιος διευκρινίζει ρητά ότι δεν εκδίδεται πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης από μη ενεργή μερίδα, πιστοποιητικό γέννησης για αλλοδαπούς (εκδίδονται μόνο για δημότες – Έλληνες πολίτες), και πιστοποιητικά για θανόντες, καθώς, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα (άρθρο 35), το πρόσωπο παύει να υπάρχει με τον θάνατό του.

**Οδηγίες προς Φορείς και Δημοτολόγια**

Για τους υπόχρεους φορείς, σε περίπτωση αντικειμενικής αδυναμίας ηλεκτρονικής άντλησης, ο φορέας οφείλει να αποστείλει αίτημα στον οικείο Δήμο μέσω email, το οποίο πρέπει να περιλαμβάνει τα στοιχεία της υπηρεσίας, την περιγραφή της διοικητικής διαδικασίας, τον ειδικό λόγο αδυναμίας ηλεκτρονικής άντλησης, και πλήρη στοιχεία του ενδιαφερομένου. Αν λείπουν τα απαιτούμενα στοιχεία, ο υπάλληλος δημοτολογίου οφείλει να αρνηθεί την έκδοση.

Στο Μητρώο Πολιτών έχει προστεθεί ειδικός λόγος έκδοσης: «αυτεπάγγελτα για νόμιμη χρήση στο Δημόσιο βάσει των άρθρων 32 και 50 του ν. 5099/2024», ο οποίος αφορά αποκλειστικά αιτήματα από φορείς του Δημοσίου. Τέλος, για τη μεταδημότευση δεν απαιτείται πλέον πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, ενώ το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης στρατολογικής χρήσης δεν εντάσσεται στο πεδίο εφαρμογής της κατάργησης.