Η ανατροπή της κλιματικής πολιτικής από τον Τραμπ

Σε μια απόφαση με σημαντικό πολιτικό και νομικό αντίκτυπο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε από τον Λευκό Οίκο την κατάργηση της «διαπίστωσης κινδύνου» του 2009. Αυτή η ρύθμιση αποτελούσε τη νομική βάση για όλους τους ομοσπονδιακούς περιορισμούς στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ανατρέποντας έτσι τον πυρήνα της κλιματικής πολιτικής που είχε καθιερωθεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη ρύθμιση του 2009 «μια καταστροφική πολιτική της εποχής Ομπάμα που έπληξε σοβαρά την αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία και αύξησε μαζικά τις τιμές για τους Αμερικανούς καταναλωτές». Υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη διαπίστωση αποτέλεσε «τη νομική βάση για τη μεγαλύτερη απάτη στην ιστορία», αναφερόμενος στην κλιματική πολιτική των Δημοκρατικών.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάργηση των ομοσπονδιακών προτύπων εκπομπών «θα εξοικονομήσει χιλιάδες δισεκατομμύρια δολάρια στους Αμερικανούς καταναλωτές» και θα μειώσει το κόστος των οχημάτων. Ο Λευκός Οίκος αναφέρει ότι η συμμόρφωση με τα προηγούμενα πρότυπα επιβάρυνε τους κατασκευαστές κατά περίπου 2.400 δολάρια ανά αυτοκίνητο. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η απόφαση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής απορρύθμισης, με στόχο τη μείωση του κόστους ενέργειας και μεταφορών, καθώς και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της αμερικανικής βιομηχανίας.

Η λεγόμενη «Endangerment Finding», υιοθετήθηκε το 2009 από την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA). Με βάση αυτή, έξι βασικά αέρια του θερμοκηπίου –μεταξύ των οποίων το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο– κρίθηκαν επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία και, συνεπώς, υπαγόμενα στην ομοσπονδιακή ρυθμιστική αρμοδιότητα. Καθώς το Κογκρέσο παρέμενε διχασμένο και δεν ενέκρινε ειδική νομοθεσία για την κλιματική αλλαγή, η διαπίστωση αυτή αποτέλεσε το βασικό νομικό έρεισμα για κανονισμούς που αφορούσαν όχι μόνο τα οχήματα, αλλά και ηλεκτροπαραγωγικά εργοστάσια, τον τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου, τις εκπομπές μεθανίου από χωματερές και την αεροπορία. Η ανάκλησή της δεν περιορίζεται σε μια τεχνική τροποποίηση, αλλά αποδομεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε επί 15 χρόνια η ομοσπονδιακή πολιτική για το κλίμα.

Νομικοί κύκλοι στις ΗΠΑ εκτιμούν ότι η υπόθεση θα φτάσει μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο. Θεωρείται πιθανό η κυβέρνηση να επιδιώκει την οριστική κρίση του Ανώτατου Δικαστηρίου πριν από τη λήξη της θητείας Τραμπ, ώστε, σε περίπτωση επικύρωσης, η «διαπίστωση κινδύνου» να τεθεί οριστικά εκτός νομικού πλαισίου. Εάν το Ανώτατο Δικαστήριο υιοθετήσει τη νομική επιχειρηματολογία της κυβέρνησης, ενδέχεται να παγιωθεί μια ερμηνεία που θα περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα μελλοντικής προεδρικής διοίκησης να επαναφέρει το ίδιο κανονιστικό πλαίσιο χωρίς νέα νομοθετική παρέμβαση από το Κογκρέσο. Παράλληλα, η ίδια η «διαπίστωση κινδύνου» είχε στο παρελθόν χρησιμοποιηθεί για να αποτραπούν αυστηρότεροι πολιτειακοί νόμοι για τις εκπομπές άνθρακα και για να απορριφθούν αγωγές πολιτών και οργανώσεων που επικαλούνταν περιβαλλοντική βλάβη. Η κατάργησή της ενδέχεται να ανοίξει νέο κύκλο δικαστικών διεκδικήσεων σε πολιτειακό επίπεδο.

Στο πλαίσιο της ανατροπής, το Υπουργείο Ενέργειας είχε συγκροτήσει επιτροπή επιστημόνων που συνέταξε έκθεση αμφισβητώντας ευρέως αποδεκτά επιστημονικά δεδομένα για την ανθρωπογενή υπερθέρμανση. Η έκθεση αποτέλεσε τη βάση της αρχικής πρότασης ανατροπής της ρύθμισης. Ωστόσο, κλιματικοί επιστήμονες κατήγγειλαν ότι η επιτροπή δεν ήταν αντιπροσωπευτική και ότι η σύνθεσή της περιλάμβανε πρόσωπα που είχαν εκφράσει σκεπτικισμό για τον ρόλο της ανθρώπινης δραστηριότητας στην κλιματική αλλαγή. Ομοσπονδιακός δικαστής έκρινε μάλιστα πρόσφατα ότι ο τρόπος συγκρότησης της ομάδας παραβίασε τη σχετική νομοθεσία.