Η Νέα START στον αέρα: Πυρηνικός κίνδυνος και αβεβαιότητα
Η λήξη της συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας εντείνει τις ανησυχίες για την παγκόσμια ασφάλεια.
Η τελευταία εναπομείνασα συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, η Νέα START, οδεύει προς λήξη σε λίγες ημέρες, χωρίς να διαφαίνεται σαφής συνέχεια, γεγονός που πολλαπλασιάζει τους κινδύνους εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων σε ένα διεθνές περιβάλλον ήδη ασταθές. Η συμφωνία, η ισχύς της οποίας λήγει την Πέμπτη 5η Φεβρουαρίου, αποτελούσε πυλώνα των σχέσεων αφοπλισμού μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.
Η Νέα START, η οποία υπογράφτηκε το 2010, έθετε ως όριο τις 1.550 ανεπτυγμένες πυρηνικές κεφαλές για κάθε χώρα, ενώ περιόριζε τους εκτοξευτήρες και τα στρατηγικά βομβαρδιστικά στα 800, προβλέποντας επίσης μηχανισμούς επαλήθευσης. Ωστόσο, οι επιθεωρήσεις είχαν ανασταλεί από το 2023, λόγω των γεγονότων στην Ουκρανία.
Παρά τις εκκλήσεις για παράταση, όπως αυτή του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν τον Σεπτέμβριο, ο οποίος χαρακτήρισε “καλή ιδέα” την επέκταση για έναν χρόνο, η Ουάσιγκτον δεν έχει δώσει επίσημη απάντηση. Ο τότε Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, είχε εκφράσει ανησυχία, δηλώνοντας τον Ιούλιο ότι η λήξη των περιορισμών στα πυρηνικά όπλα θα δημιουργούσε “μεγάλο πρόβλημα” για όλο τον κόσμο. Μάλιστα, είχε ανακοινώσει τη βούληση των ΗΠΑ να επαναλάβουν τις δοκιμές πυρηνικών όπλων, επικαλούμενος τα προγράμματα άλλων χωρών, λίγο πριν από τη συνάντησή του με τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ στα τέλη Οκτωβρίου.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, που ζήτησε να μην κατονομαστεί, ανέφερε ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα αποφασίσει για την πορεία του ελέγχου των πυρηνικών όπλων με δικό του χρονοδιάγραμμα, τονίζοντας, ωστόσο, την επιθυμία του να διατηρηθούν τα υφιστάμενα όρια και να εμπλακεί η Κίνα στις διαπραγματεύσεις. Οι διαπραγματεύσεις για την ανανέωση της Νέας START παρέμεναν σε αδιέξοδο κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ, με την πλευρά των ΗΠΑ να επιμένει στη συμμετοχή της Κίνας.
Σύμφωνα με τον Ντάριλ Κίμπαλ, εκτελεστικό διευθυντή της Ένωσης για τον Έλεγχο των Εξοπλισμών, αν και ο πρόεδρος Τραμπ φαινόταν να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν είχε εφαρμόσει ακόμη μια συνεκτική στρατηγική.