Η αιχμηρή εμφάνιση Τραμπ στο Νταβός και το ωμό μήνυμα προς τους συμμάχους
Η επίδειξη ισχύος και οι στρατηγικοί εκβιασμοί του Αμερικανού προέδρου που αμφισβητούν την έννοια της συμμαχικής ασφάλειας.
Η εμφάνιση του Ντόναλντ Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός δεν σηματοδότησε επανένταξη της Ουάσινγκτον στο πολυμερές σύστημα. Ο Αμερικανός πρόεδρος, όπως ήταν αναμενόμενο, επιχείρησε να επιβάλει την ατζέντα του, χρησιμοποιώντας την επίδειξη ισχύος και προειδοποιώντας τους συμμάχους. Η υπόθεση της Γροιλανδίας, που παρουσιάστηκε όχι ως γεωπολιτική συζήτηση αλλά ως τελεσίγραφο, αποκάλυψε την πρόθεση του Τραμπ να ασκήσει πίεση για συμμόρφωση, με απώτερο στόχο την υποταγή στο πλαίσιο “America first”.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε στη δική του γραμμή, εκφράζοντας δημόσια και χωρίς δισταγμό τις θέσεις και το δόγμα του. Στο Νταβός, ο Τραμπ δεν πήγε για να ακούσει, αλλά για να επιβάλει. Χρησιμοποίησε την απειλή αποσταθεροποίησης ως μοχλό συμμόρφωσης, μια τακτική γνωστή στους Ευρωπαίους από την πρώτη του θητεία. Οι δηλώσεις του για τη Γροιλανδία δεν ήταν αόριστες, αλλά σκόπιμα διατυπωμένες ώστε να λειτουργούν ως στρατηγικός εκβιασμός. Αποφεύγοντας να αρνηθεί την άσκηση πίεσης, επικεντρώθηκε στην άρνηση της χρήσης στρατιωτικής ισχύος, χωρίς όμως να αναγνωρίζει ρητά την κυριαρχία επί του εδάφους.
Το ωμό μήνυμα του Τραμπ προκάλεσε πολιτικό σοκ στην Ευρώπη, καθώς για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, Αμερικανός πρόεδρος σε παγκόσμιο φόρουμ αμφισβήτησε ευθέως την έννοια της συμμαχικής ασφάλειας ως κοινού αγαθού. Το μήνυμα ήταν σαφές: οι ΗΠΑ είτε δεν προστατεύουν, είτε η προστασία τους έχει κόστος και δεν είναι απεριόριστη. Η επιλογή της Γροιλανδίας δεν ήταν τυχαία. Ως έδαφος συνδεδεμένο με κράτος-μέλος της Ε.Ε., κρίσιμος κόμβος για την αμερικανική στρατηγική στον Αρκτικό Κύκλο και περιοχή που η Ευρώπη αδυνατεί να υπερασπιστεί στρατιωτικά χωρίς τις ΗΠΑ, υπενθύμισε την εξάρτηση της ευρωπαϊκής ηπείρου από την αμερικανική ασφάλεια.
Οι αναλύσεις των διεθνών μέσων συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η υπόθεση της Γροιλανδίας αφορά την “πειθαρχία” των συμμάχων και όχι την ίδια την περιοχή. Ο Τραμπ χρησιμοποίησε το θέμα για να δείξει την προθυμία του να ανοίξει μέτωπα, ακόμη και εντός του ΝΑΤΟ, εάν αυτό εξυπηρετεί το “αμερικανικό” συμφέρον. Παρόλο που οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπάθησαν δημοσίως να υποβαθμίσουν τη σύγκρουση, η ιδιωτική ανησυχία ήταν εκτεταμένη. Η κίνηση του Τραμπ δεν εντάσσεται σε πλαίσιο διαπραγμάτευσης, αλλά σε καταναγκαστική διπλωματία, με στόχο την υποταγή.
Η πίεση αυτή δεν αφορά μόνο τη Γροιλανδία, αλλά και το σύνολο των ευρωπαϊκών επιλογών σε άμυνα, εμπόριο, ενέργεια και κυρίως την Ουκρανία. Η λογική είναι απλή: αν η Ευρώπη επιθυμεί αμερικανική στήριξη, πρέπει να αποδεχτεί τους αμερικανικούς όρους. Οι διεθνείς αναλυτές μιλούν για επικίνδυνη κανονικοποίηση της απειλής μεταξύ συμμάχων, καθώς ο Τραμπ διαχωρίζει τους εταίρους σε όσους συμμορφώνονται και όσους αντιστέκονται, με την Ευρώπη να εμφανίζεται αδύναμη να αντιδράσει.