Υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια: Τα “αόρατα” συμπτώματα που κρύβουν τον κίνδυνο

Η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, μια από τις πιο συχνές κληρονομικές καρδιακές παθήσεις, αποτελεί σημαντική αιτία αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, ιδιαίτερα σε νέους και αθλητές. Χαρακτηρίζεται από αφύσικη πάχυνση του καρδιακού μυός, κυρίως του τοιχώματος που χωρίζει τις δύο κοιλίες. Η πάχυνση αυτή, που δεν οφείλεται σε άσκηση ή υπέρταση, αλλά σε κληρονομικές μεταλλάξεις, καθιστά την καρδιά πιο άκαμπτη και λιγότερο αποτελεσματική στην πλήρωση με αίμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο παχύς μυς εμποδίζει τη ροή του αίματος προς τα έξω, μια μορφή γνωστή ως αποφρακτική υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια. Η εξέλιξη της πάθησης ποικίλλει, παραμένοντας σταθερή για χρόνια ή επιδεινούμενη σταδιακά.

Πολλά άτομα με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια δεν παρουσιάζουν εμφανή συμπτώματα, ιδίως στα αρχικά στάδια. Όταν αυτά εμφανίζονται, είναι συχνά ανεπαίσθητα, περιστασιακά και εκδηλώνονται κατά τη διάρκεια άσκησης, συναισθηματικού στρες ή αφυδάτωσης. Η καθημερινή φύση αυτών των καταστάσεων οδηγεί συχνά στην παραμέλησή τους ή στην απόδοσή τους σε παράγοντες όπως η γήρανση, η κακή φυσική κατάσταση και το άγχος. Η ικανότητα της καρδιάς να αντισταθμίζει την μειωμένη πλήρωση σημαίνει ότι τα προειδοποιητικά σημάδια γίνονται αισθητά μόνο υπό συνθήκες αυξημένης ζήτησης.

Ήπια σημάδια που μπορούν να εμφανιστούν στην καθημερινότητα περιλαμβάνουν δύσπνοια κατά τη διάρκεια απλών δραστηριοτήτων, όπως το ανέβασμα σκάλας ή το περπάτημα σε ανηφόρα. Αυτό οφείλεται στην αδυναμία του παχύ και σκληρού καρδιακού μυός να χαλαρώσει επαρκώς, περιορίζοντας την εισροή αίματος και την παροχή οξυγόνου. Άλλο ένα συχνό, αλλά υποτιμημένο, σύμπτωμα είναι η ασυνήθιστη κόπωση, όπου τα άτομα αισθάνονται δυσανάλογα κουρασμένα μετά από δραστηριότητες που προηγουμένως δεν τους προκαλούσαν κόπωση, ακόμα και με επαρκή ύπνο και διατροφή.

Επιπλέον, μπορεί να εμφανιστεί δυσφορία στο στήθος, ιδιαίτερα κατά την άσκηση ή το στρες, η οποία όμως είναι συχνά ασαφής και φευγαλέα, μοιάζοντας περισσότερο με πίεση παρά με οξύ πόνο. Ζάλη, ιδίως κατά την απότομη έγερση ή τη σωματική προσπάθεια, μπορεί να υποδηλώνει προσωρινές πτώσεις της αρτηριακής πίεσης ή αρρυθμίες. Τέλος, αίσθημα παλμών της καρδιάς, όπως φτερούγισμα ή αίσθηση “παράλειψης” παλμών, μπορεί να εμφανίζεται διακοπτόμενα, συνδεδεμένο με αρρυθμίες λόγω της μη φυσιολογικής δομής του μυός.

Ορισμένα συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα. Οι τάσεις λιποθυμίας, ιδίως κατά την άσκηση, αποτελούν σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι που μπορεί να υποδηλώνει επικίνδυνες διαταραχές του ρυθμού ή απόφραξη της ροής του αίματος. Ένα οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, ειδικά σε νεαρή ηλικία, πρέπει πάντα να οδηγεί σε ιατρική αξιολόγηση, ακόμη και απουσία εμφανών συμπτωμάτων.

Με τον καιρό, ο παχύς καρδιακός μυς μπορεί να επηρεάσει την ηλεκτρική σηματοδότηση της καρδιάς, αυξάνοντας τον κίνδυνο αρρυθμιών. Η άκαμπτη κοιλία αυξάνει επίσης την πίεση στους πνεύμονες, συμβάλλοντας στη δύσπνοια. Είναι κρίσιμο να σημειωθεί ότι η σοβαρότητα των συμπτωμάτων δεν αποτελεί μοναδικό κριτήριο κινδύνου, καθώς άτομα με ήπια συμπτώματα μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές.

Η διάγνωση της υπερτροφικής μυοκαρδιοπάθειας γίνεται συνήθως με απεικονιστικές εξετάσεις, όπως το ηχοκαρδιογράφημα, ενώ πρόσθετες εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν μαγνητική τομογραφία, τεστ κόπωσης και παρακολούθηση ρυθμού. Δεδομένου ότι η πάθηση είναι γενετική, συχνά συστήνεται έλεγχος στους συγγενείς πρώτου βαθμού, ακόμη και αν αισθάνονται καλά.