Η μάχη κατά των τηλεφωνικών και ηλεκτρονικών απατών: Η πρόληψη ξεκινά από τους Δήμους

Η αντιμετώπιση των τηλεφωνικών και ηλεκτρονικών απατών, ιδιαίτερα εις βάρος ηλικιωμένων, έχει εξελιχθεί σε μείζον ζήτημα δημόσιας ασφάλειας και κοινωνικής προστασίας, υπερβαίνοντας τα μεμονωμένα περιστατικά. Οι σύγχρονες αυτές απειλές επιφέρουν σοβαρό πλήγμα στην κοινωνική συνοχή και την αίσθηση ασφάλειας, με τα ηλικιωμένα άτομα να αποτελούν δυσανάλογα συχνά στόχο. Η εκμετάλλευση της εμπιστοσύνης, η έλλειψη ψηφιακής εξοικείωσης και ο αιφνιδιασμός δημιουργούν ένα επικίνδυνο περιβάλλον, που απαιτεί συντονισμένες προσπάθειες πρόληψης και ενημέρωσης.

Διαπιστώνοντας την ανάγκη για δράση σε τοπικό επίπεδο, πολλοί δήμοι έχουν ήδη αναλάβει στοχευμένες πρωτοβουλίες, αναγνωρίζοντας ότι η πρόληψη είναι η πρώτη γραμμή άμυνας. Τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2026, ξεκίνησε με επιτυχία στα Β’ και Γ’ ΚΑΠΗ του Δήμου Κηφισιάς μια ολοκληρωμένη ενημερωτική δράση. Η πρωτοβουλία, που υλοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και την Ελληνική Αστυνομία, αποσκοπεί στην πρόληψη τηλεφωνικών και ηλεκτρονικών απατών που πλήττουν κυρίως ανυποψίαστους ηλικιωμένους. Η δράση θα ολοκληρωθεί την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου, με ομιλίες στο Α’ ΚΑΠΗ Κηφισιάς και στο ΚΑΠΗ Νέας Ερυθραίας.

Ο Εντεταλμένος Σύμβουλος Φροντίδας και Μέριμνας για την Τρίτη Ηλικία, Δημήτρης Καρράς, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ανταπόκριση των μελών των ΚΑΠΗ, χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία ουσιαστική και αναγκαία. Τόνισε την στενή συνεργασία με τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και την Ελληνική Αστυνομία, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση για συνέχιση παρόμοιων παρεμβάσεων.

Ο Υποδιοικητής του Τμήματος Ασφάλειας Κηφισιάς, Αστυνόμος Β’ Λάζαρος Μουρατίδης, παρουσίασε στις συγκεντρωμένες ηλικιωμένες τις κοινές μεθόδους εξαπάτησης: τηλεφωνικές κλήσεις, διαδικτυακές επαφές ή επισκέψεις κατ’ οίκον, με σκοπό την απόσπαση χρημάτων ή τιμαλφών. Ειδική μνεία έγινε στον κίνδυνο από άτομα που προσποιούνται υπαλλήλους εταιρειών κοινής ωφέλειας (ΔΕΔΔΗΕ), τραπεζών, δημόσιων φορέων, δικηγόρους ή ασφαλιστικούς συμβούλους, καθώς και σε σενάρια “τροχαίου ατυχήματος”, δήθεν “νοσηλείας” συγγενικού προσώπου ή “επιστροφής χρημάτων”.

Ο κ. Μουρατίδης τόνισε την απόλυτη ανάγκη να μην δίνονται ποτέ προσωπικά δεδομένα, PIN, κωδικοί ή αριθμοί λογαριασμών μέσω τηλεφώνου ή μηνυμάτων. Η ενημέρωση και η επαγρύπνηση, υπογράμμισε, αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας. Σε κάθε ύποπτο περιστατικό, συνέστησε την άμεση διακοπή της επικοινωνίας και την κλήση στο 100 (Άμεση Δράση) ή στο Τμήμα Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Κηφισιάς στο 210 6234457.

Η γόνιμη συζήτηση που ακολούθησε, επιβεβαίωσε την ανάγκη για τέτοιες δράσεις, με τα μέλη των ΚΑΠΗ να εκφράζουν την ικανοποίησή τους για την πρακτική πληροφόρηση. Παρόμοιες πρωτοβουλίες έχουν υλοποιηθεί και σε άλλους δήμους, όπως ο Δήμος Αθηναίων, ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ο Δήμος Πειραιά και ο Δήμος Τρικκαίων, καθένας με τις δικές του προσεγγίσεις, από την ενημέρωση μέσω εντύπων και ψηφιακού υλικού έως την ενσωμάτωση της πρόληψης σε πλατφόρμες έξυπνης πόλης.

Το παράδειγμα των προαναφερθέντων δήμων καταδεικνύει ότι η ενημέρωση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική, αλλά απαιτεί συνέχεια, επανάληψη και προσαρμογή στο κοινό-στόχο. Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου, οι Δήμοι οφείλουν να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική πρόληψης, που περιλαμβάνει:

1. **Μόνιμες ενημερωτικές δράσεις στα ΚΑΠΗ:** Επαναλαμβανόμενες ενημερώσεις ανά εξάμηνο, επικαιροποίηση των μεθόδων εξαπάτησης και διαδραστικός διάλογος.
2. **Θεσμική συνεργασία με ΕΛ.ΑΣ. και Υπουργείο:** Μόνιμος χαρακτήρας συνεργασίας με συγκεκριμένο πρόγραμμα.
3. **Απλό και κατανοητό υλικό:** Έντυπα φυλλάδια, λίστες “Τι δεν κάνουμε ποτέ” και αναρτήσεις σε δημοτικούς πίνακες.
4. **Εμπλοκή οικογένειας και φροντιστών:** Στρατολόγηση και των συγγενών, καθώς η πρόληψη είναι συλλογική υπόθεση.
5. **Γραμμή άμεσης υποστήριξης σε δημοτικό επίπεδο:** Τηλεφωνικό σημείο αναφοράς για καθοδήγηση, καθησυχασμό και αποτροπή καθυστέρησης καταγγελίας.
6. **Καλλιέργεια κουλτούρας «δεν ντρέπομαι να μιλήσω»:** Σπάσιμο του ταμπού, τονίζοντας ότι το θύμα δεν είναι υπεύθυνο.

Η εξάπλωση των απατών αποδεικνύει την εξέλιξη της εγκληματικότητας. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο κατασταλτική, αλλά απαιτεί ενημέρωση, εμπιστοσύνη και διαρκή παρουσία της Πολιτείας σε τοπικό επίπεδο. Οι πρωτοβουλίες δήμων όπως η Κηφισιά δείχνουν τον δρόμο για ένα πανελλαδικό πρότυπο, ώστε κανένας ηλικιωμένος πολίτης να μη νιώθει μόνος απέναντι σε αυτή την επικίνδυνη μορφή εγκλήματος.