ΗΠΑ και Δανία επαναδιαπραγματεύονται αμυντική συμφωνία για τη Γροιλανδία
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει πλήρη στρατιωτική ελευθερία κινήσεων στο νησί, αναθεωρώντας συμφωνία του 1951
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την πλήρη αναθεώρηση της αμυντικής συμφωνίας τους με τη Δανία, με στόχο την άρση όλων των περιορισμών στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία. Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Ουάσιγκτον επιθυμεί την επαναδιατύπωση κρίσιμων σημείων της συμφωνίας, μετατρέποντας το νησί σε χώρο ανεμπόδιστης στρατιωτικής δραστηριότητας, σε μια διαπραγμάτευση που έχει γίνει κεντρικός στόχος για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του Ντόναλντ Τραμπ.
Η αρχική συμφωνία του 1951, όπως τροποποιήθηκε το 2004, ορίζει ότι οι ΗΠΑ υποχρεούνται να «συμβουλεύονται και να ενημερώνουν» τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν από οποιαδήποτε «σημαντική αλλαγή» στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις στο νησί. Αυτό ακριβώς το σημείο αποτελεί πρωταρχικό μέλημα για τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, οι οποίοι επιδιώκουν την αφαίρεση ή την αποδυνάμωση της σχετικής ρήτρας, ώστε να εξασφαλιστεί πλήρης ελευθερία κινήσεων χωρίς νομικές ή πολιτικές δεσμεύσεις.
Άτομα με γνώση των συνομιλιών αναφέρουν στο Bloomberg ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει διατύπωση που θα εγγυάται απόλυτη ελευθερία κινήσεων, χωρίς χρονικούς ή επιχειρησιακούς περιορισμούς. Οι τελικές λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άνα Κέλι, δήλωσε: «Αν αυτή η συμφωνία ολοκληρωθεί –και ο Πρόεδρος Τραμπ είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος– οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πετύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους στη Γροιλανδία, με ελάχιστο κόστος και σε μόνιμη βάση». Προανήγγειλε δε ότι περισσότερες λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν με την επίτευξη οριστικής συμφωνίας. Η δανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον απέφυγε να σχολιάσει.
Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τις δημόσιες δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ. Πρόσφατα, ανακοίνωσε την ύπαρξη «πλαισίου μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, χωρίς να προσφέρει διευκρινίσεις. «Θα δουλέψουμε όλοι μαζί. Και μάλιστα το ΝΑΤΟ θα συμμετέχει», ανέφερε, υπονοώντας ότι η συμφωνία θα υπερβαίνει τις διμερείς σχέσεις ΗΠΑ-Δανίας και θα αφορά και τη συμμαχία. Επιστρέφοντας από το Νταβός, δήλωσε ότι εντός δύο εβδομάδων θα γίνει σαφές εάν η Κοπεγχάγη έχει δώσει τη συγκατάθεσή της.
Σε συνέντευξή του στο Fox Business, ο Τραμπ ήταν ακόμη πιο σαφής: «Θα έχουμε όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε. Θα μπορούμε να βάλουμε στη Γροιλανδία ό,τι χρειαζόμαστε. Ουσιαστικά είναι πλήρης πρόσβαση, χωρίς τέλος και χωρίς χρονικό όριο».
Μια τελική συμφωνία θα μπορούσε δυνητικά να αποφορτίσει μια κατάσταση που πολλοί χαρακτηρίζουν ως τη σοβαρότερη κρίση στις διατλαντικές σχέσεις από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με προηγούμενες αναφορές του Bloomberg, το πλαίσιο που περιέγραψε ο Τραμπ περιλαμβάνει ανάπτυξη αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική. Σε αντάλλαγμα, ο Αμερικανός Πρόεδρος θα δεσμευόταν να μην επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες.
Η στρατηγική αυτή σηματοδοτεί μια αλλαγή σε σχέση με τις τελευταίες δεκαετίες, κατά τις οποίες οι ΗΠΑ είχαν περιορίσει δραστικά την παρουσία τους στη Γροιλανδία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Από έως και 17 βάσεις, σήμερα διατηρούν μία κύρια εγκατάσταση με περίπου 150 στρατιωτικούς και πάνω από 300 συμβασιούχους, πολλοί εκ των οποίων είναι Δανοί ή Γροιλανδοί.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές το εύρος στο οποίο η Δανία και η Γροιλανδία θα αποδεχθούν αλλαγές τέτοιας κλίμακας. Η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι και οι δύο πλευρές είναι ανοιχτές σε «περαιτέρω επέκταση» της αμυντικής συμφωνίας του 1951, τονίζοντας, ωστόσο, ότι αυτό πρέπει να γίνει «με σωστό και σεβαστό τρόπο».
Πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ σημειώνουν ότι το ισχύον πλαίσιο ήδη παρέχει σημαντικά περιθώρια δράσης στην Ουάσιγκτον και ότι η Δανία και η Γροιλανδία ενθαρρύνουν εδώ και χρόνια μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία, καθώς αυτή στηρίζει και την τοπική οικονομία. Όπως σχολίασε η Ίρις Φέργκιουσον, πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, «υπήρχε πάντα διάθεση για συζήτηση» κάθε φορά που οι Αμερικανοί ζητούσαν περισσότερη εμπλοκή – μια πραγματικότητα που εξηγεί γιατί η Γροιλανδία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο ενός γεωστρατηγικού παζαριού με παγκόσμιες προεκτάσεις.