Επιστημονικά Ορόσημα 2026: Από τη Σελήνη στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Το 2026 αναμένεται να είναι μια χρονιά ορόσημο για την επιστήμη, με φιλόδοξες διαστημικές αποστολές, επαναστατικές ιατρικές ανακαλύψεις και σημαντικές εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Το έγκριτο περιοδικό Nature παρουσίασε τις κορυφαίες επιστημονικές εξελίξεις που αναμένεται να διαμορφώσουν το μέλλον.

Στο πεδίο της ιατρικής, το 2025 σηματοδοτήθηκε από την επιτυχημένη εξατομικευμένη θεραπεία ενός βρέφους με σπάνια γενετική πάθηση. Η ίδια ερευνητική ομάδα προγραμματίζει για το 2026 κλινικές δοκιμές στη Φιλαδέλφεια της Πενσιλβάνιας, με στόχο την επεξεργασία γονιδίων για τη θεραπεία περισσότερων παιδιών με σπάνιες μεταβολικές διαταραχές, ενώ παρόμοιες δοκιμές για γενετικές διαταραχές του ανοσοποιητικού αναμένεται να ξεκινήσουν. Στη Βρετανία, μια καινοτόμος κλινική δοκιμή, που έχει ήδη συμπεριλάβει πάνω από 140.000 άτομα, ελπίζει να ανακοινώσει το 2026 τα αποτελέσματά της για μια εξέταση αίματος ικανή να ανιχνεύσει περίπου 50 τύπους καρκίνου στα αρχικά στάδια. Εάν τα αποτελέσματα είναι θετικά, η μέθοδος αυτή σχεδιάζεται να εφαρμοστεί σε όλα τα βρετανικά νοσοκομεία. Παράλληλα, τον Απρίλιο στη Βρετανία τίθεται σε ισχύ μια ανανέωση του ρυθμιστικού πλαισίου για τις κλινικές δοκιμές, με σκοπό την επιτάχυνση της έρευνας και την προσέλκυση περισσότερων συμμετεχόντων.

Ο τομέας του διαστήματος παρουσιάζει επίσης συναρπαστικές προοπτικές. Η NASA με την αποστολή Artemis II, το 2026, θα στείλει τέσσερις αστροναύτες σε μια δεκαήμερη πτήση γύρω από τη Σελήνη, την πρώτη επανδρωμένη σεληνιακή αποστολή μετά τη δεκαετία του 1970, προετοιμάζοντας το έδαφος για μελλοντικές προσεδαφίσεις. Η Κίνα ετοιμάζει την εκτόξευση του σεληνιακού ανιχνευτή Chang’e-7, ο οποίος θα κατευθυνθεί κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης, αναζητώντας πάγο νερού και μελετώντας σεισμούς. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) θα εκτοξεύσει τον δορυφόρο PLATO, ο οποίος με 26 κάμερες θα παρακολουθεί πάνω από 200.000 φωτεινά αστέρια, αναζητώντας πλανήτες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν υγρό νερό, μετρώντας τα μεγέθη τους και ανακαλύπτοντας εξωφεγγάρια. Στον Άρη, η Ιαπωνία (JAXA) σχεδιάζει την αποστολή Martian Moons eXploration (MMX), η οποία θα επισκεφθεί τον Φόβο και τον Δείμο, συλλέγοντας δείγματα από τον Φόβο για επιστροφή στη Γη το 2031. Η Ινδία, με την πρώτη της ηλιακή αποστολή Aditya-L1, που τέθηκε σε τροχιά το 2024, θα παρατηρήσει τον Ήλιο σε περίοδο αυξημένης δραστηριότητας, καταγράφοντας ηλιακές κηλίδες, εκλάμψεις και καταιγίδες.

Στον τομέα της φυσικής, το 2026 θα ξεκινήσει μια αναβάθμιση του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) του CERN, προετοιμάζοντας το έδαφος για τον LHC υψηλής φωτεινότητας, ο οποίος αναμένεται να λειτουργήσει το 2030. Επίσης, τον Απρίλιο αναμένεται να ολοκληρωθεί η κατασκευή του ανιχνευτή Mu2e στο Fermilab, ο οποίος θα ελέγξει τη μετατροπή ενός μυστηριώδους σωματιδίου, του μιονίου, σε ηλεκτρόνιο.

Στην εξερεύνηση της Γης, το 2026 σηματοδοτεί την πρώτη επιστημονική αποστολή του κινεζικού πλοίου ωκεάνιων γεωτρήσεων Meng Xiang, ικανού να φτάσει έως και έντεκα χιλιόμετρα κάτω από τον βυθό της θάλασσας.

Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να έχει ακόμα πιο εντυπωσιακή πορεία. Μετά τα άλματα που σημειώθηκαν το 2025 στην επεξεργασία κειμένου, τη συγγραφή κώδικα και τη δημιουργία υποθέσεων, το 2026 μπορεί να φέρει τις πρώτες σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις που θα οφείλονται στην τεχνητή νοημοσύνη. Οι νεότερες προσεγγίσεις εστιάζουν σε μικρής κλίμακας μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία, όπως έδειξε ένα μικροσκοπικό μοντέλο (TRM) το 2025, μπορούν να επιτύχουν εντυπωσιακά αποτελέσματα σε λογικές δοκιμασίες, ξεπερνώντας τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Τέλος, το Nature εκφράζει ανησυχίες για τις επιπτώσεις της πολιτικής διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, επισημαίνοντας πιθανές περικοπές στη χρηματοδότηση της επιστήμης, αλλαγές στην δημόσια υγεία, περιορισμούς στη μετανάστευση που θα επηρεάσουν πανεπιστήμια και ερευνητές, και την εστίαση σε συγκεκριμένους τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι κβαντικές τεχνολογίες, με πιθανές επιπτώσεις σε άλλους κλάδους της έρευνας.