Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου γίνεται υποχρεωτική για όλους τους Δήμους
Νέες αρμοδιότητες και υποχρεώσεις για την αυτοδιοίκηση με βάση τον νέο Κώδικα
Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ) καθίσταται πλέον υποχρεωτική λειτουργία για όλους τους Δήμους, όπως ορίζει ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης. Η διάταξη αυτή δεν περιλαμβάνεται σε συγκεκριμένο άρθρο του Κώδικα, αλλά εντοπίζεται στο Βιβλίο Γ – Πίνακας Αρμοδιοτήτων, όπου καθορίζονται οι ελάχιστες κανονιστικές υποχρεώσεις κάθε Δήμου.
Συγκεκριμένα, στη σελίδα που περιγράφονται οι υποχρεωτικοί κανονισμοί για έναν Δήμο, αναφέρεται: «…η) τον Κανονισμό Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου, σύμφωνα με τα άρθρα 9 και 11 του ν. 4795/2021…». Αυτό το σημείο είναι κρίσιμο, καθώς ο νέος Κώδικας ενσωματώνει ως υποχρεωτικό τον Κανονισμό Λειτουργίας της ΜΕΕ, ενώ το πλήρες περιεχόμενό της διέπεται από τον ν. 4795/2021.
Πρακτικά, κάθε Δήμος υποχρεούται να συστήσει Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία δεν είναι πλέον δυνητική. Ο Κώδικας επιβάλλει στους Δήμους να δημιουργήσουν οργανωμένη ΜΕΕ, να εντάξουν τις σχετικές οργανικές θέσεις στον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας (ΟΕΥ) και να διορίσουν ή να μετακινήσουν κατάλληλα στελέχη με τις απαραίτητες πιστοποιήσεις.
Επιπλέον, οι Δήμοι οφείλουν να εκδώσουν υποχρεωτικό Κανονισμό Λειτουργίας, ο οποίος θα καθορίζει τις διαδικασίες ελέγχου, τον τρόπο καταγραφής των ευρημάτων, την ανεξαρτησία της ΜΕΕ, τα όρια παρέμβασής της, τον κύκλο ελέγχου και τις υποχρεώσεις των υπηρεσιών απέναντι στη μονάδα. Ο Κώδικας παραπέμπει ρητά στα άρθρα 9 και 11 του ν. 4795/2021, που θεσπίζουν τα ελάχιστα πρότυπα λειτουργίας.
Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου λειτουργεί ως μηχανισμός διακυβέρνησης, ελέγχοντας την οικονομική διαχείριση, τις προμήθειες, τις διαδικασίες και τα συστήματα, τη συμμόρφωση με κανονιστικές υποχρεώσεις, την ορθή λειτουργία των υπηρεσιών, την εφαρμογή νόμων και διαδικασιών, καθώς και τους κινδύνους (risk management). Δεν έχει αρμοδιότητα να ακυρώνει αποφάσεις, ούτε αποτελεί μηχανισμό εποπτείας νομιμότητας, αρμοδιότητα που παραμένει στην Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας ΟΤΑ. Η ΜΕΕ παρέχει πορίσματα και συστάσεις, προτείνοντας βελτιώσεις, προλαμβάνοντας παραβάσεις και εντοπίζοντας αδυναμίες σε πραγματικό χρόνο, θωρακίζοντας τον Δήμο απέναντι σε παρανομίες και κακοδιαχείριση.
Μια έμμεση, αλλά ουσιαστική αναφορά στη ΜΕΕ υπάρχει και στο Βιβλίο Δ, στο πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης. Σε περίπτωση απώλειας δικαιολογητικών, η ένορκη διοικητική εξέταση διενεργείται από τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, εφόσον αυτή λειτουργεί στον φορέα, γεγονός που καταδεικνύει ότι ο νόμος την αναγνωρίζει ως επίσημο ελεγκτικό όργανο εντός του Δήμου.
Ο νέος Κώδικας καθιστά τη ΜΕΕ υποχρεωτική για όλους τους Δήμους, χωρίς εξαιρέσεις, ακόμη και για τους μικρότερους. Εντάσσεται στο σύστημα λογοδοσίας, το οποίο περιλαμβάνει πλέον τον Εσωτερικό Έλεγχο (ΜΕΕ), τον Έλεγχο Νομιμότητας (ΑΥΕ ΟΤΑ) και τον Πειθαρχικό Έλεγχο (Βιβλίο Ε). Το περιεχόμενο και η λειτουργία της ΜΕΕ καθορίζονται μέσω του ν. 4795/2021, ο οποίος εφαρμόζεται πλήρως στους ΟΤΑ. Η απουσία ή η μη λειτουργία της ΜΕΕ μπορεί να οδηγήσει σε διοικητικές κυρώσεις, καθώς ο Κανονισμός της αποτελεί μία από τις υποχρεωτικές κανονιστικές πράξεις κάθε Δήμου.
Η υποχρέωση αυτή προβλέπεται ρητά στο Βιβλίο Γ – Πίνακας Αρμοδιοτήτων – Σελίδα 16 – σημείο (η), για τον Κανονισμό Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου, σύμφωνα με τα άρθρα 9 & 11 του ν. 4795/2021. Δεν υπάρχει άλλο άρθρο που να ρυθμίζει εκ νέου τη ΜΕΕ εντός του Κώδικα, καθώς ο ίδιος υιοθετεί ως δεσμευτικό πλαίσιο τον νόμο 4795/2021.