Η διατροφή ως μοχλός για την κλιματική αλλαγή: Έρευνα με επικεφαλής τον καθηγητή Κωνσταντίνο Μάττα του ΑΠΘ
Πώς η αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών και η στροφή σε παραμελημένες καλλιέργειες μπορούν να ανακόψουν την περιβαλλοντική υποβάθμιση και να προστατεύσουν τη βιοποικιλότητα.
Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια της βιοποικιλότητας και οι κρίσεις στη δημόσια υγεία συνδέονται με έναν καθημερινό παράγοντα που βρίσκεται στο πιάτο μας. Μια νέα επιστημονική δημοσίευση, με επικεφαλής τον Καθηγητή Κωνσταντίνο Μάττα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), αναδεικνύει την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών ως τον σημαντικότερο και συχνά παραγνωρισμένο μοχλό για τη μετάβαση σε βιώσιμα συστήματα τροφίμων.
Η μελέτη, με τίτλο «The power of the dish for demand-driven dietary shifts towards biodiversity restoration and sustainable food systems», δημοσιεύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2026 στο περιοδικό Discover Sustainability. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι δεν αρκεί μόνο η βελτίωση της παραγωγής, αλλά απαιτείται ένας επαναπροσδιορισμός της παγκόσμιας ζήτησης.
Σύμφωνα με στοιχεία του FAO, τα αγροδιατροφικά συστήματα ευθύνονται για το ένα τρίτο των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως, με βάση δεδομένα έως το 2023. Το οικολογικό αποτύπωμα εκτείνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα: από τις αλλαγές στη χρήση γης και την κατανάλωση νερού –η γεωργία απορροφά το 70% των παγκόσμιων αποθεμάτων γλυκού νερού– έως τη μεταποίηση, τη διανομή και τη σπατάλη τροφίμων.
Ένα κρίσιμο ζήτημα που θίγει ο Καθηγητής Μάττας είναι η «συγκέντρωση» της σύγχρονης γεωργίας σε ελάχιστα είδη καλλιεργειών. Η επιστημονική ομάδα προτείνει την επιστροφή στις «παραμελημένες και υποχρησιμοποιούμενες καλλιέργειες» (Neglected and Underutilized Species – NUS). Η λογική είναι σαφής: η ενίσχυση της ζήτησης για ποικιλία προϊόντων δημιουργεί το απαραίτητο οικονομικό κίνητρο ώστε οι αγρότες να διαφοροποιήσουν τις καλλιέργειές τους, ενισχύοντας έτσι τη βιοποικιλότητα στο χωράφι.
Πέρα από το περιβάλλον, η αλλαγή της διατροφής αποτελεί «ασπίδα» για την υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) επισημαίνει ότι η ανθυγιεινή διατροφή συνδέεται άμεσα με μη μεταδοτικά νοσήματα, όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά προβλήματα και ορισμένες μορφές καρκίνου. Συνεπώς, η επιλογή μας στο σούπερ μάρκετ δεν είναι απλώς μια διατροφική πράξη, αλλά μια απόφαση με γεωπολιτικές και περιβαλλοντικές προεκτάσεις.