Πώς η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει τις μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών στην Ελλάδα
Ο καθηγητής Περικλής Κ. Μπίρτσας αναλύει πώς οι καιρικές συνθήκες και η αναζήτηση τροφής επηρεάζουν τη συμπεριφορά των μεταναστευτικών ειδών στους υγροτόπους και τα δάση της χώρας.
Η κλιματική αλλαγή επιφέρει καθοριστικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο τα μεταναστευτικά πτηνά κινούνται και κατανέμονται, δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες για ορισμένα είδη και δυσμενέστερες για άλλα. Τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης της ορνιθοπανίδας υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δρ Περικλής Κ. Μπίρτσας, καθηγητής Βιολογίας Άγριας Πανίδας και διευθυντής Εργαστηρίου Διαχείρισης Άγριας Πανίδας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Όπως εξηγεί, μόνο μέσω μακροχρόνιων δεδομένων μπορούμε να διακρίνουμε εάν μια μεταβολή στην παρουσία των πτηνών οφείλεται σε προσωρινή μετακίνηση, σε αλλαγή των συνθηκών διαχείμασης ή σε μια ευρύτερη πληθυσμιακή τάση.
Στο επίκεντρο της μελέτης βρέθηκαν υδρόβια πτηνά, μπεκάτσες και είδη των αγροτικών περιοχών στη Βόρεια Ελλάδα. Για τα πουλιά αυτά, ο χειμώνας αποτελεί μια διαρκή αναζήτηση για τροφή και συνθήκες επιβίωσης. Στους υγροτόπους της βόρειας Ελλάδας, οι χαμηλές θερμοκρασίες λειτουργούν συχνά ως καταφύγιο για πάπιες και χήνες που καταφθάνουν από τον βορρά. Ωστόσο, η παρατεταμένη κακοκαιρία και ο παγετός δυσκολεύουν την πρόσβαση στην τροφή, αναγκάζοντας τα πτηνά να συνεχίσουν το ταξίδι τους νοτιότερα.
Ιδιαίτερη είναι η περίπτωση της μπεκάτσας στα ορεινά δάση. Καθώς τρέφεται κυρίως με γεωσκώληκες, ο παγετός του εδάφους την αναγκάζει να μετακινηθεί σε χαμηλότερα υψόμετρα για να επιβιώσει. Αντίθετα, η βροχή ευνοεί την υγρασία του εδάφους και διευκολύνει τη διασπορά της. Τέλος, τα πουλιά των αγρών, όπως η σιταρήθρα, εμφανίζουν πιο σύνθετες αποκρίσεις, καθώς η σχέση τους με τις καιρικές συνθήκες δεν ακολουθεί έναν ενιαίο κανόνα, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για βαθύτερη έρευνα στις οικολογικές ανάγκες κάθε είδους ξεχωριστά.