Βασίλης Τζέμος: Η ανάγκη για συνταγματική κατοχύρωση του ανθρώπινου ελέγχου στην τεχνητή νοημοσύνη
Ο πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Δημοσιολόγων προειδοποιεί για τους κινδύνους της ανεξέλεγκτης τεχνολογίας στη Δικαιοσύνη και τη δημόσια διοίκηση.
Την άμεση ανάγκη συνταγματικής κατοχύρωσης της ανθρώπινης ευθύνης και του ελέγχου στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ανέδειξε ο Βασίλης Τζέμος, αναπληρωτής καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και Οικονομικών Θεσμών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Μιλώντας την Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026 στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου στην ΕΡΤ Βόλου, ο πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Δημοσιολόγων τόνισε πως οι αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή των πολιτών πρέπει να παραμένουν αποκλειστικά στα χέρια ανθρώπων.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί κεντρικό ζήτημα στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση. Ο ίδιος εκτιμά ότι οι τρέχουσες κυβερνητικές προτάσεις κινούνται σε διακηρυκτικό επίπεδο, ενώ η ταχύτητα της τεχνολογικής εξέλιξης επιβάλλει αυστηρές, συγκεκριμένες συνταγματικές εγγυήσεις. «Οι εξελίξεις μάς ξεπερνούν παγκοσμίως και υπάρχει έντονος προβληματισμός στους συνταγματολόγους για την ανάγκη θωράκισης απέναντι στους κινδύνους», υπογράμμισε.
Ο Βασίλης Τζέμος ήταν ιδιαίτερα αυστηρός όσον αφορά την άσκηση δημόσιας εξουσίας. Όπως εξήγησε, η νέα τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τους δημόσιους λειτουργούς, αλλά δεν μπορεί να έχει τον τελικό λόγο. «Δεν μπορεί να ασκείται δημόσια εξουσία μέσω τεχνητής νοημοσύνης», ξεκαθάρισε, επισημαίνοντας τους κινδύνους για την ανεξαρτησία της δικαστικής κρίσης σε περιπτώσεις όπου αυτοματοποιημένα συστήματα εμπλέκονται σε νομικές αποφάσεις.
Παράλληλα, ο καθηγητής τόνισε ότι δεν υιοθετεί μια τεχνοφοβική προσέγγιση. Αναγνωρίζοντας τα οφέλη της τεχνολογίας στην ιατρική διάγνωση ή στην ταχύτερη πρόσβαση στην πληροφορία, υποστήριξε την ανάγκη για «ρυθμισμένη ενσωμάτωση». Όπως ανέφερε, η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει το σύνολο των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, από την υγεία έως την εργασία, καθιστώντας απαραίτητη τη συνεργασία νομικών, οικονομολόγων και επιστημόνων πληροφορικής.
Τέλος, αναφερόμενος στον ευρωπαϊκό κανονισμό AI Act που εφαρμόζεται σταδιακά από τον Αύγουστο του 2026, ο κ. Τζέμος σημείωσε ότι, αν και αποτελεί σημαντικό βήμα, δεν υποκαθιστά την ανάγκη για ριζικές εγγυήσεις σε συνταγματικό επίπεδο. Για τον ίδιο, η πρόκληση του μέλλοντος είναι να δημιουργηθούν νομικά «φρένα» σε όλους τους κρίσιμς τομείς, όπως η παιδεία, η δημόσια διοίκηση και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, διασφαλίζοντας ότι η πρόοδος θα υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το αντίθετο.