Πενήντα χρόνια από τον θάνατο του Μάο Τσετούνγκ: Η αμφιλεγόμενη σκιά του στην Κίνα
Η κληρονομιά του ιδρυτή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας παραμένει ζωντανή μέσα από το Σύνταγμα, το Κομμουνιστικό Κόμμα και την απόλυτη κυριαρχία του κράτους.
Το πορτρέτο του δεσπόζει ακόμη στην Πύλη της Ουράνιας Ειρήνης, στην καρδιά του Πεκίνου, αποτελώντας το πιο ισχυρό σύμβολο μιας εποχής που σφράγισε τον 20ό αιώνα. Ο Μάο Τσετούνγκ, ο άνθρωπος που οραματίστηκε μια ισχυρή κομμουνιστική Κίνα με σχεδιασμένη οικονομία, άφησε την τελευταία του πνοή στις 9 Σεπτεμβρίου 1976 σε ηλικία 82 ετών. Μισό αιώνα μετά, η αποτίμηση του έργου του παραμένει μια βαθιά αντιφατική διαδικασία για την Κίνα.
Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, ο Μάο προώθησε τον σκληρό ταξικό αγώνα, ενώ το 1966 κήρυξε την περιβόητη Πολιτιστική Επανάσταση, η οποία διήρκεσε έως τον θάνατό του. Η περίοδος αυτή σημαδεύτηκε από διώξεις και φυλακίσεις χιλιάδων πολιτών που ανήκαν στις «Πέντε Μαύρες Κατηγορίες», συμπεριλαμβανομένων καπιταλιστών και όσων χαρακτηρίζονταν αντεπαναστάτες.
Όπως επισημαίνει ο ιστορικός Ντάνιελ Λέζε από το Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ, μία από τις πλέον καθοριστικές αλλαγές μετά τον θάνατό του ήταν η κατάργηση των ταξικών διακρίσεων που είχαν δημιουργήσει κλίμα διαρκούς ανασφάλειας και κοινωνικής χειραγώγησης. Σήμερα, ειδικοί όπως ο Ζανγκ Λουν από το Πανεπιστήμιο Cergy-Paris υποστηρίζουν πως η Κίνα έχει εισέλθει σε μια τροχιά «απομαοποίησης», αν και η διαδικασία αυτή παραμένει ημιτελής.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) εξακολουθεί να έχει ως πυρήνα της ιδεολογίας του το όνομα του Μάο, το οποίο παραμένει κατοχυρωμένο στο κινεζικό Σύνταγμα. Η αρχή «το κόμμα ηγείται των πάντων» παραμένει ακλόνητη, με τον δημοσιογράφο Τσανγκ Πινγκ να υπογραμμίζει πως το καθεστώς προτάσσει τη διατήρηση της εξουσίας του έναντι οποιουδήποτε κόστους.
Ακόμη και ο μεταρρυθμιστής Ντενγκ Σιαοπίνγκ, ο οποίος υπέστη διώξεις από τις πολιτικές του Μάο, είχε παραδεχθεί σε συνέντευξή του στην Οριάνα Φαλάτσι το 1980 ότι το πορτρέτο του Μάο πρέπει να παραμείνει στην Πύλη Τιανανμέν για πάντα. Ο Ντενγκ είχε κωδικοποιήσει την κληρονομιά του Μάο με το περίφημο ποσοστό: 70% σωστός και 30% λανθασμένος, αναγνωρίζοντας τις ολέθριες συνέπειες της Πολιτιστικής Επανάστασης, αλλά επιμένοντας πως η δυσφήμηση του ιδρυτή θα ισοδυναμούσε με δυσφήμηση της ίδιας της χώρας.