Η ελεγχόμενη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και οι κίνδυνοι της νέας πραγματικότητας

Σε φάση σταδιακής επανεκκίνησης εισέρχεται η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο, καθώς τα πλοία που παρέμεναν αγκυροβολημένα τις προηγούμενες εβδομάδες ξεκινούν και πάλι τα δρομολόγιά τους. Η κίνηση αυτή επιχειρεί να εκμεταλλευτεί το περιορισμένο «παράθυρο» της 10ήμερης εκεχειρίας και την απόφαση της Τεχεράνης και των ΗΠΑ να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, με την περαιτέρω ομαλοποίηση να εξαρτάται από τις επικείμενες διπλωματικές διαπραγματεύσεις.

Ο Άγγελος Λαζαρίδης, επικεφαλής της Diaplous, επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι αρκετά πλοία έχουν ήδη διέλθει από τον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο χωρίς παρεμβάσεις. Ωστόσο, η εικόνα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας κρύβει ένα αυστηρά ελεγχόμενο πλαίσιο. Η Τεχεράνη έχει θέσει δύο απαράβατους όρους: την τήρηση της εκεχειρίας στον νότιο Λίβανο και την υποχρεωτική διέλευση των πλοίων από συγκεκριμένο διάδρομο. Ιρανοί αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι επιτρέπεται η διέλευση εμπορικών σκαφών, ακόμη και αμερικανικών, εξαιρουμένων ρητά των πολεμικών, γεγονός που αναδεικνύει τον πολιτικό χαρακτήρα της πρόσβασης.

Το νέο μοντέλο «ελεγχόμενης διέλευσης» ενέχει σημαντικούς κινδύνους. Ο κ. Λαζαρίδης προειδοποιεί ότι η συγκέντρωση της κίνησης σε έναν περιορισμένο διάδρομο αυξάνει τις πιθανότητες ναυτικού ατυχήματος. Παράλληλα, το κόστος της κρίσης παραμένει υψηλό, με τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου να έχουν αυξηθεί έως και 1.000%, ενώ η ψυχολογική πίεση στους 20.000 ναυτικούς που επηρεάζονται παραμένει ανησυχητική.

Καθώς η ελευθερία της ναυσιπλοΐας μετατρέπεται σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης ισχύος, η πιθανότητα επιβολής τελών και αδειών διέλευσης δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για το διεθνές δίκαιο. Όπως υπογραμμίζει ο κ. Λαζαρίδης, όταν η πρόσβαση εξαρτάται από μονομερείς απαιτήσεις, η αρχή του ελεύθερου περάσματος παύει να είναι αυτονόητη, προμηνύοντας μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.