Ιράν: Το αμερικανικό πυρηνικό “τελεσίγραφο” και οι αντιφάσεις

Τον Μάρτιο, η αμερικανική κοινότητα πληροφοριών είχε εκτιμήσει ότι το Ιράν «δεν κατασκευάζει πυρηνικό όπλο». Ωστόσο, τον Ιούνιο, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε αεροπορικές επιδρομές, στοχεύοντας το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, παρά τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Σήμερα, η απειλή ενός νέου πλήγματος κατά του Ιράν για τις πυρηνικές του φιλοδοξίες παραμένει, παρά τους επανειλημμένους ισχυρισμούς του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι τα πλήγματα του Ιουνίου είχαν «εξαλείψει» το εν λόγω πρόγραμμα.

Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του εμφανίζονται διστακτικοί στην παροχή συνεκτικών επιχειρημάτων για τη χρήση στρατιωτικής ισχύος. Καθώς, όμως, προετοιμάζεται μια πιθανώς εκτεταμένη εκστρατεία στο Ιράν, η αδυναμία τους να οικοδομήσουν ένα πειστικό «κατηγορητήριο» υπέρ ενός πολέμου γίνεται ολοένα και πιο εμφανής. Οι προσπάθειες της κυβέρνησης να προβάλει την επιτυχία των χτυπημάτων του περασμένου Ιουνίου, πέρα από τα διαθέσιμα στοιχεία, φαίνεται πλέον να λειτουργούν εναντίον τους.

**Υπάρχει πραγματικά πυρηνική απειλή από το Ιράν;**
Τις τελευταίες ημέρες, η κυβέρνηση των ΗΠΑ επικαλείται συνεχώς την πιθανή πυρηνική απειλή από το Ιράν, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εάν η Τεχεράνη δεν προχωρήσει σε συμφωνία. «Το βασικό μας ενδιαφέρον είναι να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο», δήλωσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. Ο Τραμπ επανέλαβε ότι «δεν μπορούν να έχουν πυρηνικά όπλα». Ο ειδικός απεσταλμένος του, Στιβ Ουίτκοφ, ανέφερε ότι το Ιράν εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα άνω του 60%, και ότι απέχει περίπου μία εβδομάδα από την απόκτηση υλικού για κατασκευή βόμβας.

Ωστόσο, εάν το Ιράν βρίσκεται τόσο κοντά στην απόκτηση υλικού για πυρηνικές βόμβες, αυτό θα σήμαινε μια αξιοσημείωτη ανάκαμψη, ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες δηλώσεις του Τραμπ. Μόλις οκτώ μήνες νωρίτερα, είχε δηλώσει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε «εξαλειφθεί».

**Η ύποπτα γρήγορη «ετυμηγορία» του Τραμπ τον Ιούνιο**
Αρχικά, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν είχαν «εξαλειφθεί πλήρως και ολοκληρωτικά» την ημέρα της επιχείρησης, στις 21 Ιουνίου. Η ταχύτητα με την οποία κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα, παρά την ανάγκη για συνήθεις εκθέσεις αποτίμησης αποτελεσμάτων, προκάλεσε ερωτήματα. Ο πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, Νταν Κέιν, έδωσε μια πιο συγκρατημένη εκδοχή την επόμενη ημέρα, ενώ ο Τραμπ επανέλαβε τον αρχικό του ισχυρισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο υπουργός Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ, προχώρησε ακόμη παραπέρα, δηλώνοντας ότι «οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν έχουν εξαλειφθεί» χάρη στην «τολμηρή και οραματική ηγεσία» του Τραμπ.

**Η επιμονή παρά τα στοιχεία**
Παρά τις αναφορές του CNN και των New York Times, που τόνιζαν ότι τα πλήγματα δεν κατέστρεψαν τα βασικά στοιχεία του πυρηνικού προγράμματος και πιθανώς το καθυστέρησαν μόνο για λίγους μήνες, ο Τραμπ συνέχισε να υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα είχε εξαλειφθεί. Παραθέτονται ενδεικτικά μερικοί από τους πολυάριθμους ισχυρισμούς του:
«Εξουδετερώσαμε ολόκληρη τη δυνητική τους πυρηνική ικανότητα». (16 Ιουλίου)
«Έχει εξαλειφθεί το πυρηνικό τους πρόγραμμα». (31 Ιουλίου)
«Εξαλείψαμε… τη μελλοντική πυρηνική ικανότητα του Ιράν». (18 Αυγούστου)
«Εξάλειψα και τις πυρηνικές ελπίδες του Ιράν, καταστρέφοντας πλήρως το εμπλουτισμένο τους ουράνιο». (20 Σεπτεμβρίου)
«Λοιπόν, δεν έχουν πυρηνικό πρόγραμμα. Έχει εξαλειφθεί». (13 Οκτωβρίου)
«… εξαλείψαμε πλήρως την πυρηνική δυνατότητα του Ιράν». (11 Νοεμβρίου)
«Λεγόταν Ιράν και η πυρηνική του δυνατότητα, και το εξαλείψαμε πολύ γρήγορα και δυναμικά και ισχυρά». (19 Νοεμβρίου)
«Εξαλείψαμε την πυρηνική τους δυνατότητα». (11 Δεκεμβρίου)
«Εξουδετερώσαμε την ιρανική πυρηνική απειλή, και είχε εξαλειφθεί». (8 Ιανουαρίου)
«… εξαλείψαμε την ικανότητα εμπλουτισμού του Ιράν». (20 Ιανουαρίου)
«… πετύχαμε την πλήρη εξάλειψη της πυρηνικής δυνητικής ικανότητας του Ιράν -έχει πλήρως εξαλειφθεί». (13 Φεβρουαρίου)

Οι πολλαπλές και αντικρουόμενες δηλώσεις του Τραμπ, που καλύπτουν την «ικανότητα», τη «δυνατότητα», τις «ελπίδες», την «απειλή» και την «ικανότητα εμπλουτισμού», δημιουργούν σύγχυση. Η λέξη «εξαλείφω» υποδηλώνει οριστική καταστροφή, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για ανασυγκρότηση εντός λίγων μηνών.

**Μετατόπιση των κινήτρων**
Τα σημερινά κίνητρα του Τραμπ διαφέρουν. Πλέον, στόχος δεν είναι η ανάδειξη προηγούμενης επιτυχίας, αλλά η οικοδόμηση της επιχειρηματολογίας για μελλοντική επέμβαση. Η σαρωτική επιτυχία των αρχικών πληγμάτων, που ο Τραμπ ισχυριζόταν, δεν είναι πλέον τόσο χρήσιμη. Ο ίδιος είχε άλλωστε επιτεθεί στις αναφορές που υποστήριζαν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν καθυστέρησε μόνο για λίγους μήνες.

Αυτή η κυβέρνηση συχνά φαίνεται να προσαρμόζει τα επιχειρήματά της ανάλογα με τις περιστάσεις, προκειμένου να στηρίξει την πρόθεση για στρατιωτική επέμβαση, ανεξάρτητα από τη συνοχή τους. Αυτό φάνηκε όχι μόνο στα αρχικά πλήγματα στο Ιράν, αλλά και στην επιχείρηση ανατροπής του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, όπου τα επιχειρήματα εστιάζονταν σε ναρκωτικά, επιβολή νόμου ή πετρέλαιο.

**Επανάληψη του σεναρίου**
Τον περασμένο μήνα, οι απειλές του Τραμπ για νέο χτύπημα στο Ιράν αιτιολογήθηκαν αρχικά με την καταστολή διαδηλωτών από την Τεχεράνη. Σήμερα, η έμφαση έχει μετατοπιστεί στα πυρηνικά. Όταν ρωτήθηκε γιατί οι ΗΠΑ μπορεί να χρειαστεί να χτυπήσουν ξανά το Ιράν, ακόμη και αν το πυρηνικό του πρόγραμμα είχε «εξαλειφθεί», η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, απάντησε ότι «υπάρχουν πολλοί λόγοι και επιχειρήματα που θα μπορούσε να προβάλει κανείς». Η κυβέρνηση, ωστόσο, ακόμα αναζητά ένα λογικά συνεκτικό επιχείρημα.