Βενεζουέλα: Η μαρτυρία μιας Ελληνίδας για την κατάρρευση μιας χώρας

Η σύγχρονη ιστορία της Βενεζουέλας, μιας χώρας που βρέθηκε στο χείλος της κατάρρευσης, μπορεί να διαβαστεί μέσα από επίσημους αριθμούς και διεθνείς εκθέσεις. Ωστόσο, η αληθινή εικόνα αποτυπώνεται στις συγκλονιστικές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν αυτήν την κρίση από πρώτο χέρι, ως πολίτες ενός κράτους που βυθιζόταν μέρα με τη μέρα. Μία από αυτούς είναι η Βασιλική Ανδρουτσοπούλου, Ελληνίδα δεύτερης γενιάς, γεννημένη και μεγαλωμένη στη Βενεζουέλα, όπου έζησε μέχρι το 2022.
Με σπουδές στην Ιατρική, ειδικότητα στην Πλαστική Χειρουργική και μεταπτυχιακές σπουδές στον αισθητικό τομέα, η Βασιλική βίωσε την επιστημονική της πρόοδο παράλληλα με τη ραγδαία κοινωνική, οικονομική και θεσμική παρακμή της χώρας της. Σήμερα, ζει μόνιμα στην Κηφισιά με την οικογένειά της, έχοντας πάρει τη δύσκολη απόφαση να εγκαταλείψει τη χώρα όπου είχαν ριζώσει για δεκαετίες, αναζητώντας ένα νέο ξεκίνημα στην Ελλάδα.
Η μετάβαση από την εποχή του Ούγκο Τσάβες στη διακυβέρνηση του Νικολάς Μαδούρο, όπως περιγράφει η Βασιλική, ξεκίνησε με ένα κλίμα πένθους για τον θάνατο του Τσάβες, αλλά και με ελπίδα για τη συνέχιση της πολιτικής του από τον διάδοχό του. Ωστόσο, αυτή η ανοχή δεν κράτησε πολύ.
Σύμφωνα με την ίδια, η σύγκριση με την προηγούμενη διακυβέρνηση έγινε σύντομα αμείλικτη, ιδίως όταν η νέα ηγεσία βρέθηκε αντιμέτωπη με την πτώση της τιμής του πετρελαίου και τη μείωση της παραγωγής του, του βασικού πυλώνα της οικονομίας της Βενεζουέλας. Η χώρα βρέθηκε ουσιαστικά σε κατάσταση χρεοκοπίας, με τα προβλήματα να εντείνονται από το 2012 και μετά.
Η Βασιλική Ανδρουτσοπούλου περιγράφει μια χώρα όπου το κράτος αδυνατούσε να καλύψει τις στοιχειώδεις ανάγκες των πολιτών: συχνές διακοπές ρεύματος, ελλείψεις νερού που διαρκούσαν εβδομάδες σε ολόκληρες περιοχές, και πλήρης απορρύθμιση των υποδομών. Μια χαρακτηριστική περίπτωση ήταν ένα γενικευμένο μπλακ άουτ που διήρκεσε επτά ημέρες, αφήνοντας τους πολίτες χωρίς ρεύμα, νερό, ακόμη και χωρίς βασικά αγαθά όπως ο πάγος, αναγκάζοντάς τους να βρουν μόνοι τους τρόπους επιβίωσης.
Μέσα σε αυτό το δυστοπικό σκηνικό, η κοινωνική οργή άρχισε να εκδηλώνεται. Το 2014, η Βασιλική θυμάται την πρώτη μαζική διαδήλωση, στην οποία συμμετείχαν χιλιάδες πολίτες, αν και, όπως σημειώνει, οι εικόνες δεν έφτασαν ολοκληρωμένες στη διεθνή κοινότητα.
Η αντίδραση της εξουσίας, σύμφωνα με τη μαρτυρία της, ήταν βίαιη και οργανωμένη. Εκτός από τον στρατό, το καθεστώς είχε συγκροτήσει παραστρατιωτικές ομάδες και είχε εξοπλίσει τους λεγόμενους “colectivos” από τις φαβέλες. Αυτές οι ένοπλες, φιλοκυβερνητικές ομάδες, που ξεκίνησαν ως κοινοτικές οργανώσεις, εξελίχθηκαν σε μηχανισμούς πολιτικού ελέγχου και καταστολής.
Όπως προσθέτει η Βασιλική, οι “colectivos” αναπτύσσονταν σε κομβικά σημεία, όπως γέφυρες και οδικούς άξονες, επιτιθέμενοι σε όσους επιχειρούσαν να φτάσουν στις διαδηλώσεις. Η καταστολή, σύμφωνα με την αφήγησή της, δεν έκανε διακρίσεις: υπήρξαν νεκροί, ακόμη και ανήλικοι, μαζικές συλλήψεις, μεταγωγές σε φυλακές με ακραίες συνθήκες κράτησης, βασανιστήρια, ακόμη και εξαφανίσεις πολιτών, γεγονότα που τεκμηριώθηκαν από την αντιπολίτευση.
Η Βασιλική Ανδρουτσοπούλου συμμετείχε και η ίδια σε διαδηλώσεις μαζί με φίλους της, βιώνοντας άμεσα τον φόβο και την καταστολή. Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε και το 2017, κατά το δεύτερο μεγάλο κύμα κινητοποιήσεων, όταν χιλιάδες πολίτες βγήκαν και πάλι στους δρόμους, παρά τον υπαρκτό κίνδυνο.