Η στρατηγική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα: Στόχος η οικονομική ισχύς της Κίνας

Η πρόσφατη επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα, σε συνδυασμό με την ανακοίνωση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι ο Νικολάς Μαδούρο «συνελήφθη και μεταφέρθηκε εκτός χώρας», αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν πρόκειται απλώς για μια αλλαγή καθεστώτος μέσω της ισχύος, αλλά για μια υπολογισμένη κίνηση που πλήττει τον οικονομικό πυρήνα της Κίνας, επηρεάζοντας την ενεργειακή της ασφάλεια, το κόστος διύλισης και την αξιοπιστία των κινεζικών εμπορικών δικτύων που λειτουργούν στα όρια των κυρώσεων.

Γιατί η Βενεζουέλα είναι «κινεζικός διάδρομος»

Από το 2020, το βενεζουελάνικο αργό πετρέλαιο αποτελεί σημαντική πηγή προμήθειας για την Ασία, και ιδίως για την Κίνα. Αυτό δεν οφείλεται σε προτίμηση του Πεκίνου προς το Καράκας, αλλά στην πραγματικότητα ότι οι διεθνείς κυρώσεις και ο αποκλεισμός από τις δυτικές αγορές ανάγκασαν τη Βενεζουέλα να στραφεί στον μοναδικό αγοραστή με την ικανότητα απορρόφησης μεγάλων ποσοτήτων και την ανοχή στο ρίσκο. Ως αποτέλεσμα, ένα μέρος των ροών πετρελαίου εκλαμβάνεται ως εμπόριο, ενώ ένα άλλο ως μέσο πληρωμής για υπηρεσίες, αγορές και, κυρίως, για την εξυπηρέτηση του χρέους προς την Κίνα. Η τρέχουσα αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα, υπό την ηγεσία του Προέδρου Τραμπ, υποδηλώνει σαφώς ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει έναν κοινό εχθρό και είναι αποφασισμένη να άρει όλα τα εμπόδια, επιβαρύνοντας σημαντικά τον αντίπαλο.

Η κατανόηση των συνεπειών της αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης σε ξένο έδαφος δεν επικεντρώνεται μόνο στις τυπικές απαγορεύσεις, αλλά και στο τι μπορεί να μεταφερθεί δια θαλάσσης. Τις τελευταίες ημέρες, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών ενέτεινε τις προσπάθειές του, στοχεύοντας δίκτυα που κατηγορείται ότι διευκολύνουν την παράκαμψη των κυρώσεων από τη Βενεζουέλα. Αυτή η κίνηση φέρνει την Κίνα στο επίκεντρο, με έναν «χειρουργικό» τρόπο. Αναφορές από το Reuters περιγράφουν δεξαμενόπλοια που χρησιμοποιούνται σε διαδρομές Βενεζουέλας-Κίνας για αποπληρωμές και συμφωνίες ανταλλαγής (swap arrangements), υποδεικνύοντας όχι απλώς εμπόριο, αλλά ζωτικής σημασίας χρηματοδοτική υποστήριξη. Με την απομάκρυνση του Μαδούρο, καμία συμφωνία που φέρει την υπογραφή του δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί έγκυρη.

Η «σύλληψη» ως πλήγμα αξιοπιστίας, όχι μόνο ως πλήγμα εξουσίας

Η τρέχουσα επιχείρηση εισάγει μια νέα διάσταση: το ρίσκο δεν είναι πλέον μόνο νομικό (κυρώσεις) ή εμπορικό (ασφάλιση/τραπεζικές συναλλαγές), αλλά πολιτικό και επιχειρησιακό. Δηλαδή, «η χώρα-πηγή της ενέργειας μπορεί να αποσταθεροποιηθεί εν μία νυκτί».

Για το Πεκίνο, αυτό συνεπάγεται τρία πρακτικά κόστη:
* Αυξημένο ασφάλιστρο κινδύνου στις μεταφορές (ασφάλιση, ναύλοι, αναδρομολόγηση).
* Απώλεια προβλεψιμότητας στα μείγματα βαρέος αργού που είναι απαραίτητα για συγκεκριμένα διυλιστήρια.
* Αναγκαστική αντικατάσταση από άλλους προμηθευτές βαρέος αργού, οι οποίοι είναι συνήθως ακριβότεροι ή πολιτικά πιο «ευαίσθητοι».

Η ουσία της κίνησης Τραμπ

Εάν ο Πρόεδρος Τραμπ επιθυμούσε απλώς να τιμωρήσει το καθεστώς Μαδούρο, θα αρκούσε η συνέχιση της παραδοσιακής πίεσης. Ωστόσο, η κλιμάκωση σε μια επιχείρηση που οδηγεί σε «σύλληψη» εκπέμπει διαφορετικά μηνύματα:
* Προς τη Βενεζουέλα: «Καμία μορφή κανονικότητας δεν είναι δυνατή».
* Προς την Κίνα: «Κανένα ασφαλές κανάλι δεν υφίσταται».
* Προς την Τεχεράνη: «Είστε οι επόμενοι…».

Το Reuters τονίζει ότι οι αμερικανικές κινήσεις κατά του βενεζουελάνικου πετρελαίου και των μεταφορών του έχουν ήδη επιφέρει δραματικές επιπτώσεις στις εξαγωγές. Συνεπώς, η σημερινή επιχείρηση δεν είναι αποσπασμένη από το ενεργειακό σκέλος, αλλά αποτελεί την πολιτικο-στρατιωτική κορύφωση μιας στρατηγικής που σφίγγει τη θηλιά σε ένα σημείο που πονά ιδιαίτερα την Κίνα: την τροφοδοσία, το κόστος και την οικονομία, η οποία, παρά τους τεράστιους αμερικανικούς δασμούς, δεν έχει καταρρεύσει.