Η «Αρχαιολογία της μνήμης» στο επίκεντρο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Μνημείων
Το Ελληνικό ICOMOS τιμά την 18η Απριλίου με δράσεις για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, εστιάζοντας στην «ζώσα κληρονομιά» και σε ιστορικές περιοχές όπως οι Αχαρνές.
Με επίκεντρο την έννοια της «Αρχαιολογίας της μνήμης», το Ελληνικό τμήμα του ICOMOS συμμετέχει στον φετινό εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μνημείων, που λαμβάνει χώρα κάθε χρόνο στις 18 Απριλίου. Η ημέρα αυτή, διεθνής πρωτοβουλία του ICOMOS που καθιερώθηκε επίσημα το 1983 με απόφαση της UNESCO, έχει στόχο την ανάδειξη της σημασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινότητας.
Για το 2026, ο διεθνώς επιλεγμένος θεματικός άξονας είναι: «Επείγουσα πρόληψη για τη ζώσα κληρονομιά σε συνθήκες συγκρούσεων και καταστροφών». Το ICOMOS τονίζει ότι η «ζώσα κληρονομιά» εκτείνεται πέρα από τα φυσικά μνημεία, περιλαμβάνοντας την υλική πολιτιστική κληρονομιά, την άυλη παράδοση και το φυσικό περιβάλλον. Αυτή η ολιστική προσέγγιση υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για προστασία της πολιτιστικής ταυτότητας, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων, όπως ένοπλες συγκρούσεις και φυσικές καταστροφές.
Σύμφωνα με το Ελληνικό ICOMOS, η αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ επιστημονικών και επαγγελματικών φορέων, τοπικών κοινοτήτων, θεσμικών παραγόντων και υπευθύνων λήψης αποφάσεων είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Στόχος είναι η διαμόρφωση μηχανισμών άμεσης ανταπόκρισης, που θα διασφαλίζουν τη φύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς ακόμη και υπό τις δυσμενέστερες συνθήκες.
Στο πλαίσιο των φετινών εορταστικών εκδηλώσεων, το Ελληνικό ICOMOS διοργανώνει ημερίδα αφιερωμένη στις Αχαρνές. Η περιοχή, με βαθιά ιστορική σημασία για το λεκανοπέδιο της Αττικής, αντιμετωπίζει σήμερα σημαντικές προκλήσεις, καθώς δεν τυγχάνει της αναγνώρισης και προστασίας που της αναλογεί. Κεντρικοί άξονες της ημερίδας θα είναι η διάσωση των αρχαιολογικών καταλοίπων, η ανάδειξη της ιστορικής της ταυτότητας και η «ανασύνθεση» της συλλογικής μνήμης σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία.
Το Ελληνικό ICOMOS επισημαίνει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, ιδίως σε περιοχές με έντονη κοινωνική και πληθυσμιακή ποικιλομορφία, πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα για την πολιτεία. Η ανάδειξη της ιστορίας και της μνήμης δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σύγχρονης ταυτότητας και της κοινωνικής συνοχής.