Ευρωπαϊκή οικονομία: Η χαμένη εικοσαετία και το χάσμα 9,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ
Γιατί η Ευρώπη υστερεί σε επενδύσεις, τεχνολογία και παραγωγικότητα απέναντι στην αμερικανική κυριαρχία.
Μια από τις μεγαλύτερες ανατροπές στην παγκόσμια οικονομία τις τελευταίες δύο δεκαετίες αποτυπώνεται στη σύγκριση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών. Το 2006, η ευρωπαϊκή οικονομία ήταν ακόμη μεγαλύτερη από την αμερικανική, ενώ κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 το προβάδισμα της Ευρώπης είχε ενισχυθεί. Είκοσι χρόνια αργότερα, η εικόνα έχει αντιστραφεί πλήρως.
Για το 2026, το αμερικανικό ΑΕΠ εκτιμάται στα 32,47 τρισ. δολάρια, έναντι περίπου 23 τρισ. δολαρίων για την ΕΕ. Πρακτικά, η ευρωπαϊκή οικονομία αντιστοιχεί πλέον μόλις στο 71% του μεγέθους της αμερικανικής, με την απόσταση να αγγίζει τα 9,5 τρισ. δολάρια. Παρά τις διακυμάνσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, η μακροχρόνια αυτή τάση υπογραμμίζει μια βαθύτερη απόκλιση σε παραγωγικότητα, επενδύσεις, τεχνολογία και επιχειρηματική δυναμική.
Το σημείο καμπής έγινε ορατό στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Ενώ οι ΗΠΑ ανέκαμψαν ταχύτερα από τη χρηματοπιστωτική κρίση, η Ευρώπη βυθίστηκε στην κρίση κρατικού χρέους της Ευρωζώνης, οδηγώντας σε διαφορετικές ταχύτητες ανάπτυξης. Η αμερικανική οικονομία αξιοποίησε στο έπακρο την άνοδο των ψηφιακών επιχειρήσεων, του cloud, των ημιαγωγών και πλέον της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αντίθετα, η Ευρώπη παρέμεινε προσκολλημένη σε παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και τα χημικά, χάνοντας το κέντρο βάρους της νέας οικονομίας.
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, περίπου το 70% του χάσματος στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ οφείλεται στη χαμηλότερη ευρωπαϊκή παραγωγικότητα, με τον κλάδο των τεχνολογιών πληροφορικής να πρωταγωνιστεί στην υστέρηση. Οι Financial Times επισημαίνουν πως οι επιχειρηματικές επενδύσεις στις ΗΠΑ προβλέπεται να αυξηθούν κατά 40% μεταξύ 2021 και 2027, ενώ στην Ευρώπη η αύξηση περιορίζεται στο 12%. Η διαφορά αυτή ενισχύεται από το ενεργειακό κόστος και τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς, που δυσκολεύει τις ευρωπαϊκές εταιρείες να αποκτήσουν παγκόσμια κλίμακα.
Με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αποτελεί την επόμενη μεγάλη πρόκληση, ο κίνδυνος για την Ευρώπη είναι να μείνει ακόμη πιο πίσω, καθώς υστερεί σε υπολογιστικές υποδομές και κεφάλαια υψηλού ρίσκου. Όπως προειδοποίησε το 2026 ο διευθύνων σύμβουλος της Nokia, το κόστος ενέργειας και οι κανονισμοί αποτελούν τροχοπέδη για την ανάπτυξη data centers. Για την αντιστροφή αυτής της πορείας, η Ευρώπη απαιτεί βαθύτερες κεφαλαιαγορές, φθηνότερη ενέργεια και ταχύτερη μετάβαση της καινοτομίας στην επιχειρηματική πραγματικότητα.