Γιατί ανεβαίνουν τα ενοίκια: Η δομική ανισορροπία στην αγορά κατοικίας που ανέδειξε το ΚΕΦΙΜ

Η στεγαστική πίεση που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά στην Ελλάδα δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά το αποτέλεσμα μιας βαθιάς δομικής ανισορροπίας, όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη πολιτικής του ΚΕΦΙΜ. Οι ερευνητές Ιωάννης Ναβροζίδης, Χρήστος Λούκας και Νίκος Ρώμπαπας, στο κείμενο με τίτλο «Ο ρόλος της ψαλίδας προσφοράς και ζήτησης στην άνοδο του κόστους κατοικίας», καταρρίπτουν τον μύθο ότι το πρόβλημα οφείλεται αποκλειστικά σε μεμονωμένους παράγοντες, όπως η βραχυχρόνια μίσθωση ή η «χρυσή βίζα».

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στη δεκαπενταετή αποεπένδυση της περιόδου της κρίσης. Ενδεικτικά, μεταξύ 2007 και 2017, οι επενδύσεις σε κατοικίες υποχώρησαν κατά 95%, ενώ οι οικοδομικές άδειες μειώθηκαν κατά 84%. Παρά την πρόσφατη ανάκαμψη, η οικοδομική δραστηριότητα παραμένει καθηλωμένη κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα, δημιουργώντας ένα μόνιμο έλλειμμα νέων ακινήτων. Την ίδια στιγμή, το υπάρχον κτηριακό απόθεμα αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες, λόγω παλαιότητας, αναγκών ανακαίνισης αλλά και γεωγραφικής ασυμφωνίας με τη ζήτηση.

Στον αντίποδα, η ζήτηση ενισχύεται ραγδαία από την άνοδο των εισοδημάτων, τη σταδιακή επανενεργοποίηση της στεγαστικής πίστης, τις ξένες επενδύσεις και την αύξηση του αριθμού των νοικοκυριών, καθώς οι πολίτες τείνουν να ζουν σε μικρότερα σχήματα, αυξάνοντας τις ανάγκες για διαμερίσματα στα αστικά κέντρα.

Ο Νίκος Ρώμπαπας, Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, τονίζει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική: «Αν θέλουμε πιο προσιτή στέγη, πρέπει να εστιάσουμε στην αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς και στη μείωση των θεσμικών εμποδίων. Χωρίς περισσότερες κατοικίες, οι πολιτικές που ενισχύουν μόνο τη ζήτηση κινδυνεύουν να τροφοδοτήσουν περαιτέρω την άνοδο των τιμών».