Η κρυφή οικονομία των 45 δισ. ευρώ και το σχέδιο για την πάταξη της φοροδιαφυγής
Με ένα νέο πλέγμα ψηφιακών ελέγχων, το κράτος επιχειρεί να περιορίσει τη διογκωμένη παραοικονομία που στερεί πολύτιμους πόρους από την ελληνική κοινωνία.
Η παραοικονομία στην Ελλάδα αποτελεί μια «σιωπηλή» απειλή για τα δημόσια έσοδα, καθώς το 21% του ΑΕΠ, ποσό που αγγίζει τα 45 δισ. ευρώ ετησίως, παραμένει εκτός φορολογικού πλαισίου. Το ζήτημα της φοροδιαφυγής λειτουργεί ως ένα παράλληλο οικονομικό σύστημα που επιβαρύνει δυσανάλογα τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, οι οποίοι επωμίζονται το βάρος της κρατικής χρηματοδότησης. Η Ελλάδα κατέχει μια από τις υψηλότερες θέσεις στην Ευρώπη σε όρους παραοικονομίας, υπερκερώντας κατά πολύ χώρες όπως η Γερμανία ή η Ιρλανδία και κινούμενη στα επίπεδα της Ιταλίας και της Πολωνίας.
Η αναντιστοιχία μεταξύ του δηλωθέντος εισοδήματος και του πραγματικού βιοτικού επιπέδου αποτελεί την «αχίλλειο πτέρνα» του συστήματος. Ενδεικτικό είναι ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες δηλώνουν μέσο ετήσιο εισόδημα μόλις 3.665 ευρώ, ποσό που δεν δικαιολογεί τις τρέχουσες καταναλωτικές δαπάνες της αγοράς. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, οι φορολογικές αρχές προχωρούν σε 194.000 στοχευμένους ελέγχους για το 2026, αξιοποιώντας την ψηφιακή διασύνδεση τραπεζικών κινήσεων, POS και myDATA. Η στρατηγική μετατοπίζεται πλέον στην ανάλυση κινδύνου: το κράτος δεν ελέγχει μόνο τι δηλώνεται, αλλά αν ο τρόπος ζωής συμβαδίζει με τα δηλωθέντα εισοδήματα.
Παρά τη μείωση του «κενού ΦΠΑ» στο 13,7%, η χρήση μετρητών παραμένει ο βασικός μοχλός απόκρυψης εσόδων, αντιπροσωπεύοντας το 42% της αξίας των συναλλαγών. Με δεδομένο ότι η αυτοαπασχόληση στην Ελλάδα ανέρχεται στο 34,6% –ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο–, το στοίχημα της πλήρους ψηφιοποίησης των συναλλαγών σε κλάδους όπως η εστίαση και οι τεχνικές υπηρεσίες κρίνεται καθοριστικό για την ενίσχυση της φορολογικής δικαιοσύνης.